Ekvatoral bölgede kimyasal çözülme sonucu oluşan topraklar için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Mineral bakımından fakirdir
B) Kalınlıkları fazladır
C) Kireç bakımından zengindir
D) Demir oksit bakımından zengindir
Sevgili öğrenciler, bu soru ekvatoral bölgelerde görülen toprak tiplerinin (lateritler) özelliklerini anlamamızı istiyor. Ekvatoral bölgeler, yıl boyunca yüksek sıcaklık ve bol yağış almasıyla bilinir. Bu koşullar, toprak oluşumunda kimyasal çözülmeyi çok etkili hale getirir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Mineral bakımından fakirdir: Ekvatoral bölgelerdeki şiddetli yağışlar, topraktaki çözünebilir minerallerin (silika, bazik katyonlar vb.) yıkanarak (leaching) alt katmanlara veya tamamen topraktan uzaklaşmasına neden olur. Bu durum, toprağın besin maddeleri ve genel mineral içeriği açısından fakirleşmesine yol açar. Bu ifade doğrudur.
- B) Kalınlıkları fazladır: Yüksek sıcaklık ve bol yağış, kimyasal çözülmeyi hızlandırır ve ana kayanın çok derinlere kadar ayrışmasını sağlar. Milyonlarca yıl süren bu süreç, ekvatoral topraklarda oldukça kalın bir toprak profili oluşmasına neden olur. Bu ifade de doğrudur.
- C) Kireç bakımından zengindir: Kireç (kalsiyum karbonat), suda oldukça kolay çözünebilen bir mineraldir. Ekvatoral bölgelerdeki aşırı yağışlar ve yoğun yıkanma, topraktaki kirecin hızla çözünerek topraktan uzaklaşmasına neden olur. Bu nedenle, ekvatoral topraklar kireç bakımından fakirdir, zengin değildir. Bu ifade yanlıştır ve sorunun cevabını oluşturur.
- D) Demir oksit bakımından zengindir: Kimyasal çözülme sırasında silika ve diğer çözünebilir mineraller yıkanırken, demir ve alüminyum oksitler gibi daha az çözünebilen bileşikler toprakta birikir. Bu birikim, ekvatoral topraklara karakteristik kırmızımsı veya sarımsı rengini verir (lateritler). Bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, ekvatoral bölgelerdeki topraklar yoğun yıkanma nedeniyle kireç bakımından fakirdir. Dolayısıyla, "Kireç bakımından zengindir" ifadesi bu topraklar için söylenemez.
Cevap C seçeneğidir.
