Abdülaziz döneminde Balkanlar'da yaşanan isyanlar ve bu isyanların uluslararası etkileri düşünüldüğünde, aşağıdaki devletlerden hangisi Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü savunma politikası izlemiştir?
A) Fransa
B) Rusya
C) İngiltere
D) Avusturya
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soru, 19. yüzyıl Osmanlı tarihi ve Avrupa devletlerinin Osmanlı Devleti'ne yönelik politikalarını anlamamız açısından oldukça önemli. Abdülaziz dönemi (1861-1876), Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da milliyetçi isyanlarla boğuştuğu ve "Doğu Sorunu"nun Avrupa siyasetinin merkezinde yer aldığı bir dönemdir. Bu dönemde büyük Avrupa devletlerinin Osmanlı Devleti'ne karşı farklı tutumları vardı.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi devletin Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü savunma politikası izlediğini bulalım:
- A) Fransa: Fransa, bu dönemde kendi sömürgecilik faaliyetleri ve Avrupa'daki güç dengeleriyle meşguldü. Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü savunmaktan ziyade, kendi çıkarları doğrultusunda bazen İngiltere ile birlikte hareket etse de, temel politikası Osmanlı'yı korumak değildi. Hatta bazı durumlarda Hristiyan azınlıkları destekleyerek Osmanlı'nın iç işlerine karışmıştır.
- B) Rusya: Rusya'nın Osmanlı Devleti'ne yönelik politikası, tarihsel olarak "sıcak denizlere inme" ve Balkanlar'daki Slav ve Ortodoks toplulukları kendi himayesine alma (Pan-Slavizm) üzerine kuruluydu. Bu nedenle, Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü savunmak bir yana, tam tersine Osmanlı'yı zayıflatma ve topraklarını ele geçirme amacı güdüyordu. Balkan isyanlarını aktif olarak desteklemiştir.
- C) İngiltere: İngiltere'nin 19. yüzyıldaki temel dış politika hedeflerinden biri, Avrupa'daki güç dengesini korumak ve özellikle Rusya'nın Akdeniz'e inmesini engellemekti. Osmanlı Devleti'nin dağılması durumunda, Rusya'nın Boğazlar ve Akdeniz üzerinde kontrol sağlamasından ve bunun İngiltere'nin Hindistan yolu üzerindeki çıkarlarını tehdit etmesinden endişe ediyordu. Bu nedenle, İngiltere, Osmanlı Devleti'ni "Avrupa'nın hasta adamı" olarak görse de, onun toprak bütünlüğünü koruma ve ayakta tutma politikası izlemiştir. Kırım Savaşı (1853-1856) bu politikanın en somut örneklerinden biridir.
- D) Avusturya: Avusturya (daha sonra Avusturya-Macaristan), Balkanlar'da Rusya ile rekabet halindeydi ve kendi sınırlarına yakın bölgelerde (özellikle Bosna-Hersek) nüfuzunu artırma amacı güdüyordu. Osmanlı Devleti'nin tamamen dağılması kendi çok uluslu yapısı için de sorunlar yaratabilirdi, ancak Avusturya'nın önceliği Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü savunmak değil, kendi Balkanlardaki çıkarlarını güvence altına almaktı.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Abdülaziz döneminde Balkanlar'daki isyanlar ve uluslararası etkiler düşünüldüğünde, Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü savunma politikası izleyen devlet İngiltere olmuştur.
Cevap C seçeneğidir.
