Bir deneyde, bitki gövdesinin bir tarafı ışık geçirmeyen bir malzemeyle kapatılıyor. Bu durumda bitki hangi yöne doğru bükülme gösterir?
A) Işık kaynağına doğru
B) Işık kaynağından uzaklaşacak şekilde
C) Aşağıya doğru
D) Hiçbir yöne bükülmez
Sevgili öğrenciler, bu soru bitkilerin ışığa karşı gösterdiği tepkiyi, yani fototropizm olayını anlamamızı istiyor. Şimdi adım adım bu olayı inceleyelim:
- Bitkiler ve Işık İlişkisi: Bitkiler, fotosentez yapabilmek için ışığa ihtiyaç duyarlar. Bu nedenle, genellikle ışık kaynağına doğru yönelme eğilimindedirler. Bu yönelme hareketine fototropizm denir.
- Oksin Hormonunun Rolü: Bitkilerde büyümeyi düzenleyen temel hormonlardan biri oksindir. Oksin, bitki hücrelerinin uzamasını (büyümesini) sağlar.
- Işığın Oksin Üzerindeki Etkisi: Işık, oksin hormonunun bitki gövdesinde dağılımını etkiler. Işık alan tarafta oksin miktarı azalırken, ışıktan uzak (gölgede kalan) tarafta oksin miktarı artar. Yani, oksin ışıktan kaçar ve gölgeli tarafta birikir.
- Bükülmenin Mekanizması: Oksin, hücrelerin uzamasını sağladığı için, gölgeli tarafta biriken fazla oksin, o taraftaki hücrelerin daha hızlı ve daha fazla uzamasına neden olur. Işık alan taraftaki hücreler ise daha yavaş uzar.
- Deneydeki Durumun Analizi: Sorumuzdaki deneyde, bitki gövdesinin bir tarafı ışık geçirmeyen bir malzemeyle kapatılıyor. Bu, kapatılan tarafın sürekli gölgede kalması anlamına gelir. Diğer taraf ise ışık almaya devam eder.
- Sonuç: Kapatılan (gölgede kalan) tarafta oksin birikecek ve bu taraftaki hücreler daha hızlı uzayacaktır. Işık alan (açık kalan) taraftaki hücreler ise daha yavaş uzayacaktır. Gölgede kalan tarafın daha hızlı uzaması, bitkinin ışık alan tarafa doğru, yani ışık kaynağına doğru bükülmesine neden olur. Tıpkı bir ipin bir tarafını hızlı çekip diğer tarafını yavaş çekince ipin hızlı çekilen tarafa doğru bükülmesi gibi düşünebilirsiniz.
Bu nedenle, bitki ışık kaynağına doğru bükülme gösterir.
Cevap A seçeneğidir.
