6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ki" eki farklı bir çekim eki olarak kullanılmıştır?
A) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
B) Benim kalemim seninkinden daha iyi.
C) Masadaki kitapları topladı.
D) Yarınki toplantıya katılmalısın.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "-ki" ekinin farklı bir çekim eki olarak kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Türkçede "-ki" ekinin iki temel işlevi vardır ve bu işlevlere göre "yapım eki" veya "çekim eki" olarak sınıflandırılır. Şimdi bu iki işlevi ve seçeneklerdeki kullanımlarını adım adım inceleyelim:
- Sıfat Yapan "-ki" (Yapım Eki): Bu "-ki" eki, bir isme veya zaman bildiren bir kelimeye gelerek onu sıfat yapar. Genellikle bulunma hâli eki (-de/-da) ile birlikte kullanılır ve "hangi?" sorusuna cevap verir. Örneğin, "evdeki" (hangi ev?), "dünkü" (hangi gün?). Bu tür "-ki" eki, kelimenin anlamını ve türünü (isimden sıfata) değiştirdiği için bir yapım ekidir.
- İlgi Zamiri Olan "-ki" (Çekim Eki): Bu "-ki" eki, bir ismin yerini tutar, yani zamir görevi görür. Genellikle ilgi hâli eki (-in/-ın) ile birlikte kullanılır ve bir ismin tekrar edilmesini engeller. Örneğin, "Benim kalemim seninkinden daha güzel." cümlesindeki "seninki", "senin kalemin" ifadesinin yerini tutar. Bu tür "-ki" eki, kelimenin türünü değiştirmediği (hala bir isim/zamir işlevi gördüğü) için bir çekim ekidir.
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- A) Evdeki hesap çarşıya uymaz. Buradaki "-ki", "evdeki" şeklinde kullanılmıştır. "Hangi hesap?" sorusuna "evdeki hesap" cevabını verir. "Ev" ismini "evdeki" sıfatına dönüştürmüştür. Bu bir yapım ekidir.
- B) Benim kalemim seninkinden daha iyi. Buradaki "-ki", "seninkinden" şeklinde kullanılmıştır. "Seninki" ifadesi "senin kalemin" anlamına gelir. "-ki" eki, "kalemin" isminin yerini tutarak ilgi zamiri görevi görmüştür. Bu bir çekim ekidir.
- C) Masadaki kitapları topladı. Buradaki "-ki", "masadaki" şeklinde kullanılmıştır. "Hangi kitaplar?" sorusuna "masadaki kitaplar" cevabını verir. "Masa" ismini "masadaki" sıfatına dönüştürmüştür. Bu bir yapım ekidir.
- D) Yarınki toplantıya katılmalısın. Buradaki "-ki", "yarınki" şeklinde kullanılmıştır. "Hangi toplantı?" sorusuna "yarınki toplantı" cevabını verir. "Yarın" kelimesini "yarınki" sıfatına dönüştürmüştür. Bu bir yapım ekidir.
Gördüğümüz gibi, A, C ve D seçeneklerindeki "-ki" ekleri sıfat yapan ve kelimenin türünü değiştiren yapım ekleridir. B seçeneğindeki "-ki" eki ise bir ismin yerini tutan ilgi zamiri görevindeki bir çekim ekidir. Bu nedenle, B seçeneğindeki "-ki" eki diğerlerinden farklı bir çekim eki olarak kullanılmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
