Hangi seçenekteki cümlede nesne, yükleme "neyi?" sorusuna cevap vermektedir?
A) Misafirler bahçede çay içiyor.
B) Çocuklar sahilde koşuyor.
C) Annem çiçekleri suladı.
D) Yağmur sabaha kadar yağdı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir cümlenin ögelerinden olan "nesne" konusunu, özellikle de "belirtili nesne"yi bulmayı öğreneceğiz. Nesne, yüklemin bildirdiği işten etkilenen varlıktır. Nesneyi bulmak için yükleme "ne?", "neyi?", "kimi?" sorularını sorarız.
- "Neyi?" veya "Kimi?" sorularına cevap veren nesneye belirtili nesne denir. Bu nesne, ismin belirtme hâl eki olan "-i" ekini alır.
- "Ne?" sorusuna cevap veren nesneye ise belirtisiz nesne denir. Bu nesne yalın hâldedir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Misafirler bahçede çay içiyor.
- Bu cümlede yüklem "içiyor" fiilidir.
- Yükleme "Neyi içiyor?" diye sorduğumuzda bir cevap alamayız.
- Peki "Ne içiyor?" diye sorduğumuzda "çay" cevabını alırız. "Çay" kelimesi "-i" ekini almadığı için bu cümlede "çay", belirtisiz nesnedir. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
- B) Çocuklar sahilde koşuyor.
- Bu cümlede yüklem "koşuyor" fiilidir.
- Yükleme "Neyi koşuyor?" veya "Kimi koşuyor?" diye sorduğumuzda bir cevap alamayız. "Koşmak" fiili nesne almayan (geçişsiz) bir fiildir. Bu cümlede nesne bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
- C) Annem çiçekleri suladı.
- Bu cümlede yüklem "suladı" fiilidir.
- Yükleme "Neyi suladı?" diye sorduğumuzda "çiçekleri" cevabını alırız.
- "Çiçekleri" kelimesi, ismin belirtme hâl eki olan "-i" ekini almıştır ve "neyi?" sorusuna cevap vermektedir. Bu durumda "çiçekleri" kelimesi, belirtili nesnedir. Dolayısıyla bu seçenek doğru cevaptır.
- D) Yağmur sabaha kadar yağdı.
- Bu cümlede yüklem "yağdı" fiilidir.
- Yükleme "Neyi yağdı?" veya "Kimi yağdı?" diye sorduğumuzda bir cevap alamayız. "Yağmak" fiili de nesne almayan (geçişsiz) bir fiildir. Bu cümlede nesne bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "neyi?" sorusuna cevap veren nesnenin bulunduğu cümle C seçeneğindeki "Annem çiçekleri suladı." cümlesidir.
Cevap C seçeneğidir.
