"Yazar, romanında toplumsal sorunları ele alıyor." cümlesindeki nesnenin türü, hangi seçenekteki cümlede vardır?
A) Şair, bu şiirinde doğa güzelliklerini anlatmış.
B) Çocuk sabah erkenden uyandı.
C) Öğrenciler sınavda başarılı oldu.
D) Yağmur bütün gece yağdı.
Sevgili öğrenciler, bu tür soruları çözerken öncelikle verilen cümlenin ögelerini doğru bir şekilde ayırmamız ve özellikle nesneyi bulup türünü belirlememiz gerekir. Ardından seçeneklerdeki cümleleri aynı yöntemle inceleyerek doğru cevaba ulaşabiliriz.
- Adım 1: Ana Cümledeki Nesneyi Bulma ve Türünü Belirleme
- "Yazar, romanında toplumsal sorunları ele alıyor." cümlesini inceleyelim:
- Yüklem: "ele alıyor" (Ne yapıyor? - Birleşik fiil)
- Özne: Kim ele alıyor? "Yazar"
- Yer Tamlayıcısı: Nerede ele alıyor? "romanında"
- Nesne: Neyi ele alıyor? "toplumsal sorunları"
- Buradaki "toplumsal sorunları" ifadesi, fiile sorulan "neyi?" sorusuna cevap vermektedir ve sonundaki "-ı" eki (belirtme hâl eki) sayesinde bu bir belirtili nesnedir. Yani, aradığımız nesne türü belirtili nesnedir.
- Adım 2: Seçenekleri Tek Tek İnceleme
- A) Şair, bu şiirinde doğa güzelliklerini anlatmış.
- Yüklem: "anlatmış"
- Özne: Kim anlatmış? "Şair"
- Yer Tamlayıcısı: Nerede anlatmış? "bu şiirinde"
- Nesne: Neyi anlatmış? "doğa güzelliklerini"
- "Doğa güzelliklerini" ifadesi, "neyi?" sorusuna cevap verir ve sonundaki "-i" eki (belirtme hâl eki) ile belirtili nesnedir. Bu, ana cümledeki nesne türüyle aynıdır.
- B) Çocuk sabah erkenden uyandı.
- Yüklem: "uyandı"
- Özne: Kim uyandı? "Çocuk"
- Zarf Tamlayıcısı: Ne zaman uyandı? "sabah erkenden"
- Bu cümlede nesne bulunmamaktadır.
- C) Öğrenciler sınavda başarılı oldu.
- Yüklem: "başarılı oldu"
- Özne: Kim başarılı oldu? "Öğrenciler"
- Yer Tamlayıcısı: Nerede başarılı oldu? "sınavda"
- Bu cümlede nesne bulunmamaktadır.
- D) Yağmur bütün gece yağdı.
- Yüklem: "yağdı"
- Özne: Ne yağdı? "Yağmur"
- Zarf Tamlayıcısı: Ne zaman/Ne kadar yağdı? "bütün gece"
- Bu cümlede nesne bulunmamaktadır.
- Adım 3: Sonucu Belirleme
- Ana cümlemizdeki nesne "toplumsal sorunları" bir belirtili nesnedir.
- A seçeneğindeki "doğa güzelliklerini" ifadesi de bir belirtili nesnedir.
- Diğer seçeneklerde ise nesne bulunmamaktadır.
Bu durumda, ana cümledeki nesnenin türü (belirtili nesne) A seçeneğindeki cümledeki nesnenin türüyle aynıdır.
Cevap A seçeneğidir.
