"Karşı" sözcüğü hangi cümlede edat göreviyle kullanılmıştır?
A) Karşı dağlar bembeyaz karlarla kaplıydı.
B) Bu sorulara karşı nasıl bir tutum takınmalıyız?
C) Karşı evde yeni komşular var.
D) Karşı kıyıya yüzmek tehlikeli olabilir.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda "karşı" sözcüğünün hangi cümlede edat (ilgeç) göreviyle kullanıldığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "edat" ne demek, onu hatırlayalım:
- Edat (İlgeç): Tek başına anlamı olmayan, ancak cümle içinde kendinden önceki sözcükle (genellikle bir isim veya zamirle) birleşerek anlam kazanan ve o sözcükle diğer sözcükler arasında çeşitli anlam ilişkileri (yön, zaman, amaç, neden, karşılaştırma, benzerlik vb.) kuran sözcüklerdir. Edatlar genellikle kendilerinden önceki sözcükle birlikte bir edat öbeği oluşturur. "Karşı" sözcüğü de edat olarak kullanıldığında genellikle "-e karşı" yapısıyla karşımıza çıkar ve "bir şeye yönelik", "bir şeye karşıt" gibi anlamlar taşır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Karşı dağlar bembeyaz karlarla kaplıydı.
- Burada "karşı" sözcüğü, "dağlar" ismini nitelemektedir. "Hangi dağlar?" sorusuna "karşı dağlar" cevabını verir. Bir ismi nitelediği için burada sıfat görevindedir.
- B) Bu sorulara karşı nasıl bir tutum takınmalıyız?
- Bu cümlede "sorulara karşı" ifadesine dikkat edelim. "Sorular" ismine "-a" yönelme hal eki gelmiş ve ardından "karşı" sözcüğü gelerek "sorular" ile "tutum takınma" eylemi arasında bir ilişki kurmuştur. Burada "karşı", "sorulara yönelik" veya "sorular karşısında" anlamını vermektedir. Bu kullanım, edatın tipik bir örneğidir.
- C) Karşı evde yeni komşular var.
- Burada "karşı" sözcüğü, "ev" ismini nitelemektedir. "Hangi ev?" sorusuna "karşı ev" cevabını verir. Bir ismi nitelediği için burada da sıfat görevindedir.
- D) Karşı kıyıya yüzmek tehlikeli olabilir.
- Burada "karşı" sözcüğü, "kıyı" ismini nitelemektedir. "Hangi kıyı?" sorusuna "karşı kıyı" cevabını verir. Bir ismi nitelediği için burada da sıfat görevindedir.
Görüldüğü gibi, sadece B seçeneğinde "karşı" sözcüğü kendinden önceki "sorulara" kelimesiyle birleşerek bir ilişki kurmuş ve edat göreviyle kullanılmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
