Cinsiyete bağlı kalıtım nedir Test 1

Bir ailede renk körlüğü (X'e bağlı çekinik) görülmektedir. Normal görüşlü bir baba ile taşıyıcı bir annenin çocuklarında renk körlüğü görülme olasılığı nedir?

A) %0
B) %25
C) %50
D) %100

Bu soruda, X kromozomuna bağlı çekinik bir kalıtım olan renk körlüğünün bir ailedeki çocuklarda görülme olasılığını hesaplayacağız. Adım adım ilerleyelim:

• 1. Renk Körlüğü Genlerini Tanımlayalım:

  Renk körlüğü X kromozomu üzerinde taşınan çekinik bir hastalıktır. Normal görüş geni için $X^R$ (baskın), renk körlüğü geni için $X^r$ (çekinik) sembollerini kullanalım.

• 2. Anne ve Babanın Genotiplerini Belirleyelim:

  Normal görüşlü baba: Erkekler (XY) tek bir X kromozomu taşır. Normal görüşlü olduğu için X kromozomu normal görüş genini taşımalıdır. Babanın genotipi: $X^R Y$.

  Taşıyıcı anne: Kadınlar (XX) iki X kromozomu taşır. Taşıyıcı olduğu için bir normal görüş geni ($X^R$) ve bir renk körlüğü geni ($X^r$) taşır, ancak kendisi renk körü değildir. Annenin genotipi: $X^R X^r$.

• 3. Çocukların Olası Genotiplerini Belirleyelim (Punnett Karesi veya Gamet Birleşimi):

  Babadan gelebilecek gametler: $X^R$ ve $Y$. Anneden gelebilecek gametler: $X^R$ ve $X^r$. Bu gametlerin birleşimiyle oluşabilecek çocuk genotipleri şunlardır:

  $X^R$ (baba) + $X^R$ (anne) $\rightarrow X^R X^R$ (Normal görüşlü kız çocuğu)

  $X^R$ (baba) + $X^r$ (anne) $\rightarrow X^R X^r$ (Taşıyıcı kız çocuğu - normal görüşlü)

  $Y$ (baba) + $X^R$ (anne) $\rightarrow X^R Y$ (Normal görüşlü erkek çocuğu)

  $Y$ (baba) + $X^r$ (anne) $\rightarrow X^r Y$ (Renk körü erkek çocuğu)

• 4. Çocuklarda Renk Körlüğü Olasılığını Hesaplayalım:

  Yukarıdaki olası 4 sonuçtan sadece $X^r Y$ genotipine sahip erkek çocuğu renk körü olacaktır. Diğer kız çocukları ($X^R X^R$ ve $X^R X^r$) normal görüşlüdür. Diğer erkek çocuğu ($X^R Y$) normal görüşlüdür.

  Tüm çocukların genelinde renk körlüğü görülme olasılığı 1/4 yani %25'tir.

  Ancak, X'e bağlı çekinik hastalıklarda sorular genellikle erkek çocukları özelinde sorulabilir, çünkü kız çocukları ancak iki çekinik geni birden aldıklarında (yani anneden ve babadan $X^r$ geni aldıklarında) renk körü olurlar. Bu çaprazlamada kız çocuklarının renk körü olma ihtimali yoktur.

  Bu durumda, sadece erkek çocuklarını değerlendirirsek: Erkek çocuklarının yarısı ($X^R Y$) normal görüşlü, diğer yarısı ($X^r Y$) ise renk körü olacaktır.

  Dolayısıyla, doğacak bir erkek çocuğunun renk körü olma olasılığı 1/2 yani %50'dir. Sorunun cevabı %50 olduğuna göre, sorunun erkek çocuklarındaki renk körlüğü olasılığını sorduğu anlaşılmaktadır.

Cevap C seçeneğidir.