Cinsiyete bağlı kalıtım nedir Test 1

Bir ailede, baba hemofili hastası, anne ise sağlıklı ve homozigottur. Bu çiftin çocukları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Tüm kız çocukları hasta olur
B) Tüm kız çocukları taşıyıcı olur
C) Tüm erkek çocukları hasta olur
D) Tüm erkek çocukları taşıyıcı olur

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu tür kalıtım soruları, genetik prensiplerini anlamak için harika bir fırsattır. Hemofili gibi X'e bağlı kalıtılan hastalıkları çözmek için adım adım ilerleyelim.

• Adım 1: Hastalığın Kalıtım Şeklini Belirleme

  Hemofili, X kromozomu üzerinde taşınan çekinik (resesif) bir hastalıktır. Bu, hastalığa neden olan genin X kromozomu üzerinde bulunduğu ve sağlıklı genin (dominant) varlığında etkisini gösteremediği anlamına gelir. Genleri şu şekilde sembolize edelim:

  • $X^H$: Sağlıklı (dominant) gen
  • $X^h$: Hemofili (çekinik) geni

  Erkeklerde (XY), tek bir $X^h$ geni hastalığın ortaya çıkması için yeterlidir. Kız çocuklarında (XX) ise, hastalığın ortaya çıkması için her iki X kromozomunda da $X^h$ geninin bulunması gerekir ($X^hX^h$). Eğer bir kız çocuğu $X^HX^h$ genotipine sahipse, sağlıklı olur ama hastalığı taşıyıcıdır.

• Adım 2: Ebeveynlerin Genotiplerini Belirleme
  • Baba: Hemofili hastası. Erkek olduğu için ve hemofili X'e bağlı çekinik bir hastalık olduğu için genotipi $X^hY$ olmalıdır.
  • Anne: Sağlıklı ve homozigot. Sağlıklı olduğu için en az bir $X^H$ geni taşımalıdır. Homozigot olduğu için de her iki X kromozomunda da aynı geni taşımalıdır. Bu durumda genotipi $X^HX^H$ olmalıdır. (Eğer $X^hX^h$ olsaydı hasta olurdu, $X^HX^h$ olsaydı taşıyıcı olurdu ve homozigot olmazdı.)
• Adım 3: Çaprazlama Yapma ve Çocukların Genotiplerini Bulma

  Şimdi ebeveynlerin genotiplerini çaprazlayalım: Anne ($X^HX^H$) x Baba ($X^hY$)

  • Kız Çocukları: Kız çocukları anneden bir X, babadan bir X kromozomu alır.
    • Anneden gelen X: $X^H$
    • Babadan gelen X: $X^h$
    • Tüm kız çocuklarının genotipi: $X^HX^h$
  • Erkek Çocukları: Erkek çocukları anneden bir X, babadan bir Y kromozomu alır.
    • Anneden gelen X: $X^H$
    • Babadan gelen Y: Y
    • Tüm erkek çocuklarının genotipi: $X^HY$
• Adım 4: Çocukların Fenotiplerini (Dış Görünüşlerini) Yorumlama
  • Kız Çocukları ($X^HX^h$): Bir sağlıklı ($X^H$) ve bir hemofili ($X^h$) geni taşıdıkları için, sağlıklı gen baskın olduğundan fenotip olarak sağlıklı olurlar. Ancak hemofili genini taşıdıkları için "taşıyıcı" durumundadırlar.
  • Erkek Çocukları ($X^HY$): Sadece sağlıklı ($X^H$) geni taşıdıkları için fenotip olarak sağlıklı olurlar. Erkekler X'e bağlı hastalıklarda taşıyıcı olamazlar; ya hastadırlar ($X^hY$) ya da sağlıklıdırlar ($X^HY$).
• Adım 5: Seçenekleri Değerlendirme
  • A) Tüm kız çocukları hasta olur: Yanlış. Kız çocukları $X^HX^h$ genotipine sahip olduğu için sağlıklı taşıyıcıdır.
  • B) Tüm kız çocukları taşıyıcı olur: Doğru. Kız çocuklarının hepsi $X^HX^h$ genotipine sahiptir ve taşıyıcıdır.
  • C) Tüm erkek çocukları hasta olur: Yanlış. Erkek çocukları $X^HY$ genotipine sahip olduğu için sağlıklıdır.
  • D) Tüm erkek çocukları taşıyıcı olur: Yanlış. Erkekler X'e bağlı hastalıklarda taşıyıcı olamazlar.

Cevap B seçeneğidir.