"İnsan doğuştan boş bir levha (tabula rasa) gibidir. Tüm davranışları çevresel uyaranlar ve öğrenme yoluyla şekillenir."
Bu görüşü savunan bir psikolog, aşağıdaki yaklaşımlardan hangisini benimsemektedir?
A) Gestalt yaklaşımı
B) Yapısalcılık
C) Davranışçı yaklaşım
D) Psikodinamik yaklaşım
Sevgili öğrenciler, bu soru psikolojideki temel yaklaşımlardan hangisinin insan doğasına ve davranışların oluşumuna dair belirli bir bakış açısını temsil ettiğini anlamamızı istiyor. Hadi adım adım inceleyelim:
- Sorudaki Temel Fikir: Soru, "İnsan doğuştan boş bir levha (tabula rasa) gibidir. Tüm davranışları çevresel uyaranlar ve öğrenme yoluyla şekillenir" diyor. Bu ifade, insanın doğuştan getirdiği kalıtsal özelliklerin veya içsel dürtülerin değil, tamamen dış çevrenin ve deneyimlerin davranışları belirlediğini vurguluyor. "Boş levha" benzetmesi, insanın doğarken hiçbir bilgi veya eğilimle gelmediği, her şeyi sonradan öğrendiği anlamına gelir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Gestalt yaklaşımı: Bu yaklaşım, algı ve problem çözme süreçlerine odaklanır. "Bütün, parçaların toplamından farklıdır ve daha büyüktür" ilkesini savunur. İnsanların dünyayı bütünler halinde algıladığını ve organize ettiğini belirtir. Doğuştan boş bir levha fikriyle çelişir, çünkü zihnin belirli organizasyon prensipleriyle doğduğunu ima eder.
- B) Yapısalcılık: Wilhelm Wundt tarafından kurulan bu yaklaşım, bilincin temel yapı taşlarını (duyumlar, imgeler, duygular) iç gözlem yöntemiyle incelemeyi amaçlar. İnsan davranışlarının çevresel uyaranlarla şekillendiği fikrinden ziyade, zihnin yapısını anlamaya odaklanır.
- C) Davranışçı yaklaşım: John B. Watson, Ivan Pavlov ve B.F. Skinner gibi psikologlar tarafından temsil edilen bu yaklaşım, psikolojinin sadece gözlemlenebilir davranışları incelemesi gerektiğini savunur. Zihinsel süreçleri bir "kara kutu" olarak görür ve davranışların çevresel uyaranlar (koşullanma) ve öğrenme yoluyla kazanıldığını ve şekillendiğini iddia eder. "Tabula rasa" kavramı, davranışçı yaklaşımın temelini oluşturan fikirlerden biridir. İnsanların doğuştan belirli davranış kalıplarına sahip olmadığını, her şeyi deneyimleyerek öğrendiğini söyler. Sorudaki ifade, davranışçı yaklaşımın temel prensiplerini birebir yansıtmaktadır.
- D) Psikodinamik yaklaşım: Sigmund Freud tarafından geliştirilen bu yaklaşım, davranışların ve kişiliğin bilinçdışı dürtüler, çatışmalar ve erken çocukluk deneyimleri tarafından şekillendiğini öne sürer. İnsan doğuştan boş bir levha değildir; aksine, içsel dürtüler ve bilinçdışı süreçlerle doludur.
- Sonuç: Soruda belirtilen "boş levha" ve "çevresel uyaranlar ile öğrenme" vurgusu, insan davranışlarının dış etkenlerle şekillendiğini savunan Davranışçı yaklaşımın temelini oluşturur.
Cevap C seçeneğidir.
