Penisilinin keşfi sırasında Fleming, Staphylococcus bakterisi kültürlerinin üzerinde gelişen küf mantarının çevresindeki bölgede bakteri üremediğini gözlemlemiştir.
Bu gözlem, aşağıdaki bilimsel kavramlardan hangisine örnek oluşturur?
Sevgili öğrenciler, bu soru, canlılar arasındaki etkileşimleri ve özellikle de antibiyotiklerin keşfine yol açan önemli bir bilimsel gözlemi anlamamızı istiyor. Şimdi bu gözlemi ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
Fleming'in Gözlemi Ne Anlatıyor?
Alexander Fleming, laboratuvarında Staphylococcus bakterisi kültürlerinin üzerinde tesadüfen gelişen bir küf mantarı (daha sonra Penicillium notatum olduğu anlaşıldı) fark etmiştir. Bu küf mantarının etrafındaki bölgede bakterilerin çoğalamadığını, yani büyümesinin engellendiğini gözlemlemiştir. Bu, küf mantarının bir şekilde bakterilere zarar veren veya onların büyümesini durduran bir madde ürettiği anlamına gelir. İşte bu maddeye daha sonra penisilin adı verilmiştir.
Seçenekleri İnceleyelim:
A) Mutualizm: Bu, iki farklı canlı türünün bir arada yaşarken her ikisinin de karşılıklı olarak fayda sağladığı bir ilişki türüdür. Örneğin, arıların çiçeklerden nektar alırken çiçeklerin tozlaşmasına yardımcı olması bir mutualizm örneğidir. Fleming'in gözleminde bakteriler küf mantarından fayda görmediği, aksine zarar gördüğü için bu seçenek doğru değildir.
B) Antibiyoz: Bu terim, bir canlının (bu durumda küf mantarı) diğer bir canlının (bu durumda bakteri) büyümesini veya yaşamını engelleyen, ona zarar veren maddeler ürettiği bir ilişkiyi ifade eder. "Anti" karşıt, "biyoz" yaşam anlamına gelir. Fleming'in gözleminde küf mantarı, bakterilerin büyümesini engelleyen penisilini üretmiştir. Bu tanım, gözlemle birebir örtüşmektedir.
C) Kommensalizm: Bu, iki farklı canlı türünün bir arada yaşarken birinin fayda sağladığı, diğerinin ise bu ilişkiden ne fayda ne de zarar gördüğü bir ilişki türüdür. Örneğin, köpek balıklarının etrafında yüzen küçük balıkların (remora) köpek balığının artıklarıyla beslenmesi kommensalizme örnektir. Fleming'in gözleminde bakteriler zarar gördüğü için bu seçenek doğru değildir.
D) Patojenez: Bu, bir mikroorganizmanın (patojenin) bir konakçı organizmada hastalık oluşturma yeteneği veya sürecidir. Örneğin, grip virüsünün insanlarda grip hastalığına neden olması bir patojenezdir. Fleming'in gözleminde küf mantarı bakterilerde bir hastalık oluşturmuyor, aksine onların büyümesini engelliyor. Bu, bir patojen-konakçı ilişkisi değil, bir tür rekabet veya engelleme durumudur.
Sonuç:
Fleming'in gözlemi, küf mantarının ürettiği bir madde aracılığıyla bakterilerin büyümesini engellemesi durumudur. Bu durum, bir canlının diğerine zarar veren veya onu engelleyen bir madde üretmesi anlamına gelen antibiyoz kavramıyla mükemmel bir şekilde eşleşmektedir. Aslında antibiyotik kelimesi de bu kavramdan türemiştir.
Cevap B seçeneğidir.
