Hücre zarından madde geçişi deneyi yapan bir araştırmacı, hücrenin plazmoliz olduğunu gözlemliyor. Bu durumla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?
A) Hücrenin osmotik basıncı ortamınkinden yüksektir
B) Hücre hayvan hücresidir
C) Hücre bitki hücresidir
D) Hücre içine su girişi olmuştur
Sevgili öğrenciler, bu soru hücre zarından madde geçişleri ve hücrelerin farklı ortamlardaki davranışları ile ilgilidir. Plazmoliz kavramını doğru anlamak, soruyu çözmek için anahtar noktadır.
- Plazmoliz Nedir? Plazmoliz, bir hücrenin kendisinden daha yoğun (hipertonik) bir ortama konulduğunda su kaybederek büzülmesi ve özellikle hücre çeperi olan hücrelerde hücre zarının çeperden ayrılarak içeri doğru çekilmesi olayıdır.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Hücrenin osmotik basıncı ortamınkinden yüksektir: Plazmoliz, hücrenin su kaybetmesiyle gerçekleşir. Su, her zaman osmotik basıncın düşük olduğu yerden yüksek olduğu yere doğru hareket eder. Hücre su kaybediyorsa, bu, ortamın osmotik basıncının hücreninkinden daha yüksek olduğu anlamına gelir. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
- B) Hücre hayvan hücresidir: Hayvan hücrelerinin hücre çeperi yoktur. Hipertonik ortama konulduklarında su kaybederek büzülürler (krenasyon), ancak hücre çeperinden ayrılma gibi bir durum söz konusu olmaz. Plazmoliz terimi, hücre çeperi olan hücreler için kullanılır. Bu ifade yanlıştır.
- C) Hücre bitki hücresidir: Bitki hücreleri, mantar hücreleri ve bakteri hücreleri gibi hücre çeperine sahip canlılarda plazmoliz gözlemlenir. Hücre çeperi sayesinde hücrenin genel şekli korunurken, hücre zarı ve içindeki protoplast su kaybederek büzülür ve çeperden uzaklaşır. Bu durum, bitki hücreleri için tipik bir gözlemdir. Bu ifade doğrudur.
- D) Hücre içine su girişi olmuştur: Plazmoliz, hücrenin su kaybetmesiyle meydana gelir. Hücre içine su girişi olması durumunda hücre şişer (turgor durumu) veya hayvan hücrelerinde patlayabilir (hemoliz). Bu ifade yanlıştır.
Bu bilgiler ışığında, plazmoliz gözlemlenmesi, hücrenin hücre çeperine sahip olduğunu ve su kaybettiğini gösterir. Bu durum en belirgin olarak bitki hücrelerinde görülür.
Cevap C seçeneğidir.
