Bir bölgede yaşayan tilki ve tavşan populasyonları arasındaki ilişkiyi gösteren grafikte, tilki sayısı arttıkça tavşan sayısının azaldığı, tavşan sayısı azaldıkça da tilki sayısının azaldığı gözlemlenmiştir.
Bu ilişki aşağıdakilerden hangisine örnektir?
A) Mutualizm
B) Kommensalizm
C) Av-avcı ilişkisi
D) Rekabet
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, doğadaki canlılar arasındaki önemli bir ilişki türünü anlamaya çalışacağız. Tilki ve tavşan populasyonları arasındaki etkileşimi inceleyelim.
- Soruyu Anlayalım:
Soru bize tilki ve tavşan populasyonları arasında şöyle bir ilişki olduğunu söylüyor:
- Tilki sayısı arttığında, tavşan sayısı azalıyor. (Çünkü tilkiler tavşanları avlar.)
- Tavşan sayısı azaldığında, tilki sayısı da azalıyor. (Çünkü tilkilerin besin kaynağı azalır.)
Bu döngü, doğada sıkça karşılaşılan bir etkileşimdir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek bu ilişkinin hangi kategoriye girdiğini bulalım.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Mutualizm: Bu ilişkide her iki tür de karşılıklı olarak fayda sağlar. Yani, hem tilki hem de tavşan bu ilişkiden olumlu etkilenmelidir. Ancak sorumuzda tilkiler tavşanları yediği için tavşanlar zarar görüyor. Bu nedenle mutualizm olamaz.
- B) Kommensalizm: Bu ilişkide bir tür fayda sağlarken, diğer tür bu durumdan ne fayda ne de zarar görür (yani etkilenmez). Sorumuzda tilkiler fayda sağlarken tavşanlar zarar görüyor. Bu nedenle kommensalizm de olamaz.
- C) Av-avcı ilişkisi: Bu ilişkide bir tür (avcı) başka bir türü (av) besin kaynağı olarak kullanır, yani avlar ve yer. Avcı tür bu ilişkiden fayda sağlarken, av tür zarar görür (populasyonu azalır). Soru metnindeki tilkilerin tavşanları avlaması ve bu durumun her iki populasyonu da etkilemesi tam olarak bu tanıma uymaktadır. Tilkiler avcı, tavşanlar ise avdır. Tilki sayısı artınca tavşan sayısı azalır, tavşan sayısı azalınca tilkilerin besini azaldığı için tilki sayısı da azalır. Bu, av-avcı ilişkisinin tipik bir örneğidir.
- D) Rekabet: Bu ilişkide iki veya daha fazla tür, sınırlı kaynaklar (besin, su, barınak, eş vb.) için mücadele eder. Bu mücadele genellikle her iki tür için de olumsuz sonuçlar doğurur. Tilki ve tavşan arasında doğrudan bir kaynak rekabeti değil, beslenme (avlanma) ilişkisi vardır. Bu nedenle rekabet de olamaz.
- Sonuç:
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, tilki ve tavşan arasındaki ilişki, tilkinin tavşanı besin olarak kullanması esasına dayanır. Bu durum, biyolojide "av-avcı ilişkisi" olarak tanımlanır.
Cevap C seçeneğidir.
