10. Sınıf Tarih 2. Dönem 2. Yazılı (6. Senaryo) Konuları 📚
1. 17. Yüzyıl Osmanlı Devleti (Duraklama Dönemi) 📉
Duraklama Nedenleri
İç Nedenler: Merkezi otoritenin zayıflaması, maliyenin bozulması, ordunun (Yeniçeri) bozulması, eğitim sisteminin aksaması.
Dış Nedenler: Coğrafi Keşifler, Kapitülasyonlar, Avrupa'nın bilim ve teknikte ilerlemesi.
Önemli İsyanlar
İstanbul (Merkez) İsyanları: Yeniçeriler ve Kapıkulu askerleri tarafından çıkarılan, genellikle ekonomik ve siyasi nedenli isyanlar. ⚔️
Celali İsyanları: Anadolu'da ekonomik ve sosyal nedenlerle çıkan, halkın ve yöneticilerin katıldığı büyük isyanlar. 🌾
Eyalet İsyanları: Merkezi otoritenin zayıflamasıyla çıkan, yerel yöneticilerin bağımsızlık arayışları.
Islahatlar (Baskı ve Şiddet Dönemi)
IV. Murat: Baskı ve şiddetle otoriteyi yeniden kurma çabaları. ⚖️
Tarhuncu Ahmet Paşa: İlk modern bütçe (Denkli Bütçe) hazırlama girişimi.
Köprülüler Dönemi: Şartlı sadrazamlık sistemiyle devlete kısa süreli istikrar kazandırma.
2. 18. Yüzyıl Osmanlı Devleti (Gerileme Dönemi) ⏳
Önemli Gelişmeler ve Antlaşmalar
Pasarofça Antlaşması (1718): Osmanlı'nın Avrupa'nın üstünlüğünü kabul ettiği ve Lale Devri'nin başlangıcı sayılan antlaşma.
Lale Devri (1718-1730): Batılılaşma hareketlerinin başladığı, barış ve kültürel gelişmelerin yaşandığı dönem (matbaa, çini, kütüphaneler). Patrona Halil İsyanı ile sona erdi. 🌷
Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): Rusya ile imzalandı. Kırım bağımsız oldu, Osmanlı tarihinde ilk kez savaş tazminatı ödedi. 💔
Ziştovi Antlaşması (1791): Avusturya ile imzalanan son büyük antlaşma.
Yaş Antlaşması (1792): Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunun kabul edildiği antlaşma.
Islahatlar (Batılılaşma Başlangıcı)
III. Ahmet: Lale Devri ıslahatları (matbaa, itfaiye).
I. Mahmut: Askeri alanda Batı tarzı yenilikler (Hendesehane).
III. Selim: Radikal Batılılaşma çabaları, Nizam-ı Cedit ordusu kuruldu. Kabakçı Mustafa İsyanı ile sona erdi. 🚀
3. 19. Yüzyıl Başları Osmanlı Devleti (Dağılma Dönemi Başlangıcı) 💥
Fransız İhtilali'nin Etkileri
Milliyetçilik Akımı: Osmanlı Devleti'nde azınlık isyanlarına yol açtı (Sırp İsyanı 1804, Yunan İsyanı 1821).
II. Mahmut Dönemi Islahatları (Yenilikçi Padişah)
Sened-i İttifak (1808): Padişahın yetkilerinin ilk kez kısıtlandığı belge (ayanlar lehine).
Yeniçeri Ocağı'nın Kaldırılması (Vaka-i Hayriye - 1826): Yeniçeri Ocağı kaldırılarak modern ordu (Asakir-i Mansure-i Muhammediye) kuruldu. 💪
Divan-ı Hümayun kaldırılarak nazırlıklar (bakanlıklar) kuruldu.
Eğitim alanında yenilikler (ilköğretim zorunlu, Avrupa'ya öğrenci gönderimi).
Kıyafet düzenlemesi, pasaport uygulaması gibi sosyal ve idari yenilikler.
