Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz nesne vardır?
- A) Çocuk, sokakta top oynuyordu.
- B) O, kitabı dün okumuş.
- C) Annem pasta yapıyor.
- D) Öğrenciler sınıftan çıktı.
Çözüm:
💡 Belirtisiz nesneyi bulmak için "Ne?", "Neyi?", "Kimi?" sorularını yükleme sorarız. Cevap "-i" hal ekini (-ı, -i, -u, -ü) almıyorsa belirtisiz nesnedir.
- ➡️ A seçeneği: "Ne oynuyordu?" → "Top oynuyordu." Cevap "top", yalın halde. Ancak cümlenin nesnesi "top oynuyordu" değil, "sokakta" zarf tümlecidir. Bu cümlede nesne yoktur.
- ➡️ B seçeneği: "Neyi okumuş?" → "Kitabı okumuş." Cevap "kitabı", "-i" hal eki aldığı için belirtili nesnedir.
- ➡️ C seçeneği: "Ne yapıyor?" → "Pasta yapıyor." Cevap "pasta", yalın halde ve herhangi bir hal eki almamıştır. Bu bir nesnedir.
- ➡️ D seçeneği: "Ne çıktı?" sorusu anlamsız. "Nereden çıktı?" → "Sınıftan çıktı." Bu bir dolaylı tümleçtir.
✅ Doğru cevap C seçeneğidir. Çünkü "pasta" sözcüğü, yükleme sorulan "ne?" sorusuna cevap veren ve hal eki almamış bir belirtisiz nesnedir.
