6. sınıf fen bilimleri 2. dönem 2. yazılı 4. senaryo Çözümlü Sorular

Soru:
Kış aylarında göl ve denizlerin yüzeyinde oluşan buz tabakasının, suyun altında yaşayan canlılar için hayati bir önemi vardır. Bu durum, suyun hangi özelliği ile doğrudan ilişkilidir ve canlılar için sağladığı temel fayda nedir?

I. Buzun sıvı sudan daha yoğun olması
II. Buzun sıvı sudan daha az yoğun olması
III. Buzun su yüzeyinde yalıtkan bir tabaka oluşturması

Yukarıdaki ifadelerden hangileri, buzun su üzerinde yüzmesinin ve canlılar için öneminin bilimsel açıklamasını doğru bir şekilde yansıtır?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve III

D) II ve III

✍️ Çözüm:

Bu soruyu çözmek için suyun özel yoğunluk özelliğini ve bunun canlılar üzerindeki etkilerini anlamamız gerekir.

Adım 1: Suyun yoğunluk özelliğini değerlendirme.
Suyun katı hali olan buz, sıvı halindeki sudan daha az yoğundur. Bu, çoğu maddenin aksine, suyun donduğunda hacminin artması ve yoğunluğunun azalması anlamına gelir. Bu nedenle buz, suyun üzerinde yüzer.

• I. Buzun sıvı sudan daha yoğun olması: Bu ifade yanlıştır. Buz, sıvı sudan daha az yoğundur, bu yüzden yüzer. Eğer daha yoğun olsaydı, batardı.
• II. Buzun sıvı sudan daha az yoğun olması: Bu ifade doğrudur. Buzun su üzerinde yüzmesinin temel nedeni budur.

Adım 2: Buzun su üzerinde yüzmesinin sonuçlarını değerlendirme.
Buz, suyun üzerinde yüzdüğünde, göl veya deniz yüzeyinde bir tabaka oluşturur. Bu buz tabakası, dışarıdaki soğuk hava ile su arasında bir engel görevi görür.

• III. Buzun su yüzeyinde yalıtkan bir tabaka oluşturması: Bu ifade doğrudur. Buz, iyi bir ısı yalıtkanıdır. Yüzeydeki buz tabakası, altındaki suyun donmasını yavaşlatır veya tamamen engeller. Bu sayede suyun altındaki sıcaklık $0 \text{ °C}$'nin üzerinde kalabilir (genellikle $4 \text{ °C}$ civarında en yoğundur), bu da su canlılarının kışın hayatta kalmasını sağlar.

Adım 3: Doğru ifadeleri belirleme.
Buna göre, doğru açıklamalar II ve III numaralı ifadelerdir.

Doğru cevap D seçeneğidir.