🚀 Online Kendi Sınavını Oluştur ve Çöz!

8. sınıf fen bilimleri 2. dönem 2. yazılı 2. senaryo Çözümlü Sorular

Örnek 01 / 28
Soru:
Bir öğrenci, erime noktasına ulaşmış farklı kütlelerdeki buzları tamamen eritmek için gerekli ısı miktarlarının kütle ile ilişkisini deneysel olarak keşfetmek istemektedir. Bu amaçla, $0^\circ C$'deki $50$ gram buzu ve $0^\circ C$'deki $100$ gram buzu özdeş ısıtıcılarla ayrı ayrı ısıtmaya başlıyor.

Deney düzeneği ve amaçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
(Buzun erime ısısı sabittir.)
A) $50$ gram buz, $100$ gram buza göre daha kısa sürede tamamen erir.
B) Her iki buz kütlesi de erirken sıcaklıkları $0^\circ C$ olarak kalır.
C) Bu deneyde bağımsız değişken, buzun kütlesidir.
D) Bu deney sonucunda, madde miktarı arttıkça hâl değişimi için gereken ısının azaldığı sonucuna ulaşılır.
Doğru Cevap: D

✍️ Çözüm:

Bu soruda, hâl değişimi için gerekli ısının maddenin kütlesiyle ilişkisi incelenmektedir.


Adım 1: Deneyin amacını ve değişkenlerini anlama.
Öğrenci, erime noktasına gelmiş buzun kütlesinin, tamamen erimesi için gereken ısı miktarıyla ilişkisini araştırmaktadır. Bu durumda:

  • Bağımsız değişken: Öğrencinin değiştirdiği, yani farklı kütlelerdeki buz ( $50$ gram ve $100$ gram buz). Bu, C şıkkındaki ifadenin doğru olduğunu gösterir.
  • Bağımlı değişken: Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen sonuç, yani buzun tamamen erimesi için geçen süre veya alınan ısı miktarı.
  • Kontrollü değişkenler: Deneyin güvenilirliği için sabit tutulan faktörler. Burada buzun başlangıç sıcaklığı ($0^\circ C$), buzun cinsi (her ikisi de buz), ve kullanılan ısıtıcının gücü (özdeş ısıtıcılar) kontrol altında tutulmuştur.

Adım 2: Hâl değişimi için gerekli ısı miktarını değerlendirme.
Bir maddenin hâl değiştirmesi için gerekli ısı miktarı ($Q$), maddenin kütlesi ($m$) ve maddenin erime/buharlaşma ısısı ($L$) ile doğru orantılıdır. Formülü $Q = m \cdot L$ şeklindedir.

  • $50$ gram buz için gerekli ısı: $Q_1 = 50 \text{ g} \cdot L_{buz}$
  • $100$ gram buz için gerekli ısı: $Q_2 = 100 \text{ g} \cdot L_{buz}$

Bu durumda, $100$ gram buzun erimesi için $50$ gram buzun erimesi için gereken ısının iki katı kadar ısıya ihtiyaç vardır. Özdeş ısıtıcılar aynı miktarda ısı verdiği için, daha fazla ısıya ihtiyaç duyan $100$ gram buzun tamamen erimesi daha uzun sürecektir. Dolayısıyla, $50$ gram buz, $100$ gram buza göre daha kısa sürede erir. Bu, A şıkkındaki ifadenin doğru olduğunu gösterir.


Adım 3: Hâl değişimi sırasında sıcaklık değişimini değerlendirme.
Maddeler hâl değiştirirken (erirken veya kaynarken) sıcaklıkları sabit kalır. Buz $0^\circ C$'de erirken, tamamen suya dönüşene kadar sıcaklığı $0^\circ C$ olarak kalır. Bu, B şıkkındaki ifadenin doğru olduğunu gösterir.


Adım 4: Sonuç ifadesini değerlendirme.
Yukarıdaki analizlerden de anlaşıldığı gibi, kütle arttıkça ( $50$ gramdan $100$ grama) hâl değişimi için gerekli ısı miktarı da artar. Eğer madde miktarı arttıkça hâl değişimi için gereken ısı azalsaydı, $100$ gram buzun daha kısa sürede erimesi gerekirdi ki bu yanlıştır. Bu deney sonucunda, madde miktarı (kütlesi) arttıkça hâl değişimi için gereken ısının arttığı sonucuna ulaşılır. Dolayısıyla, D şıkkındaki ifade yanlıştır.