Soru:Eski Çağ medeniyetlerinde toplumsal düzenin sağlanmasında hukukun rolü büyük olmuştur. Bu dönemde ortaya çıkan
Hammurabi Kanunları, bu role örnek teşkil eden önemli bir yazılı hukuk metnidir.
Hammurabi Kanunları'nın özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu kanunların toplumsal düzeni sağlamadaki rolüyle
ilişkilendirilemez?
- I. Suçluların cezalandırılmasında "kısasa kısas" ilkesini benimsemesi
- II. Toplumda var olan sınıf farklılıklarını hukuk önünde ortadan kaldırması
- III. Hukuk kurallarının yazılı ve kamuya açık olmasını sağlayarak keyfi uygulamaları azaltması
✍️ Çözüm:Bu soru, Eski Çağ medeniyetlerinde hukukun toplumsal düzeni sağlamadaki rolünü, özellikle Hammurabi Kanunları üzerinden sorgulamaktadır.
Öncülleri tek tek inceleyelim:
- I. Suçluların cezalandırılmasında "kısasa kısas" ilkesini benimsemesi: Hammurabi Kanunları, bilindiği üzere "göze göz, dişe diş" olarak da ifade edilen taliyon ilkesine dayanır. Bu ilke, işlenen suçun karşılığında aynı ağırlıkta bir ceza verilmesini öngörür ve dönemin toplumsal düzenini sağlamada caydırıcı bir rol oynamıştır. Dolayısıyla bu öncül, Hammurabi Kanunları ile ilişkilendirilebilir.
- II. Toplumda var olan sınıf farklılıklarını hukuk önünde ortadan kaldırması: Hammurabi Kanunları, toplumdaki farklı sosyal sınıflara (örneğin, özgürler, yarı özgürler ve köleler) mensup kişilerin işlediği suçlara veya mağduriyetlerine göre farklı cezalar ve tazminatlar öngörüyordu. Örneğin, özgür bir kişinin köleye verdiği zarar ile özgür bir kişiye verdiği zarar farklı şekillerde cezalandırılırdı. Bu durum, kanunların sınıf farklılıklarını ortadan kaldırmadığını, aksine pekiştirdiğini göstermektedir. Bu nedenle bu öncül, Hammurabi Kanunları ile ilişkilendirilemez.
- III. Hukuk kurallarının yazılı ve kamuya açık olmasını sağlayarak keyfi uygulamaları azaltması: Hammurabi Kanunları, bir dikilitaş üzerine yazılı olarak tüm halkın görebileceği bir yere dikilmiştir. Bu sayede kanunlar herkes tarafından bilinebilir hale gelmiş, yöneticilerin veya yargıçların keyfi kararlar vermesinin önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Bu, hukukun üstünlüğü ve adalet anlayışı için önemli bir adımdır. Dolayısıyla bu öncül, Hammurabi Kanunları ile ilişkilendirilebilir.
Soru, Hammurabi Kanunları ile ilişkilendirilemeyen özelliği sormaktadır. Yaptığımız incelemeye göre yalnızca II. öncül bu kanunlarla ilişkilendirilemez.
Doğru cevap B seçeneğidir.
