Soru:
Aşağıdakilerden hangisi, iklim sistemi ve sürecinde meydana gelen değişikliklerin temel nedenlerinden biri olan küresel ısınmaya yol açan başlıca faktörlerden biri değildir?
A) Fosil yakıtların tüketimi
B) Ormanların tahrip edilmesi
C) Sanayi faaliyetleri
D) Atmosferdeki sera gazı birikimi
E) Volkanik patlamalar sonucu çıkan gazlar
Doğru Cevap: E
✍️ Çözüm:Çözüm:
İklim sistemi ve sürecinde meydana gelen değişiklikler, özellikle de küresel ısınma, temel olarak insan faaliyetleri sonucunda atmosferdeki sera gazı miktarının artmasıyla ilişkilidir. Bu durum, Dünya'nın yüzey sıcaklığının artmasına neden olmaktadır.
Şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Fosil yakıtların tüketimi: Kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtların enerji üretimi, ulaşım ve sanayide kullanılması, atmosfere büyük miktarda karbondioksit ($CO_2$) salınımına neden olur. Bu, küresel ısınmanın en önemli nedenlerinden biridir.
- B) Ormanların tahrip edilmesi: Ormanlar, fotosentez yoluyla atmosferdeki karbondioksiti emerek oksijen üretirler. Ormanların kesilmesi veya yakılması (deforestasyon), hem atmosferdeki $CO_2$ miktarını artıran bir kaynak oluşturur hem de $CO_2$ emilim kapasitesini azaltır. Bu da küresel ısınmayı hızlandırır.
- C) Sanayi faaliyetleri: Fabrikalar ve endüstriyel süreçler, enerji tüketimi ve çeşitli üretim süreçleri sırasında atmosfere karbondioksit, metan ($CH_4$) ve azot oksitler ($N_2O$) gibi sera gazları salar. Bu, küresel ısınmanın önemli bir etkenidir.
- D) Atmosferdeki sera gazı birikimi: Küresel ısınmanın doğrudan tanımı, atmosferdeki karbondioksit, metan, azot oksit ve su buharı gibi sera gazlarının birikimi sonucu Dünya'dan yansıyan ısının uzaya kaçmasını engelleyerek gezegenin ısınmasıdır. Bu, küresel ısınmanın temel mekanizmasıdır.
- E) Volkanik patlamalar sonucu çıkan gazlar: Volkanik patlamalar atmosfere kül, toz ve çeşitli gazlar (örneğin $CO_2$, kükürt dioksit - $SO_2$) salar. Büyük patlamalar kısa vadede küresel soğumaya neden olabilen partikülleri stratosfere taşıyabilirken, sera gazı salınımları insan kaynaklı salınımlara kıyasla çok daha azdır ve uzun vadeli küresel ısınma eğiliminde belirleyici bir faktör değildir. Küresel ısınmanın mevcut seviyesi ve hızı, insan kaynaklı sera gazı salınımlarıyla açıklanmaktadır.
Bu nedenle, volkanik patlamalar küresel ısınmanın temel nedenlerinden biri olarak kabul edilmez.
Cevap E şıkkıdır.
