Soru:
İklim sisteminde yaşanan değişiklikler günümüzde tüm dünyanın karşı karşıya olduğu önemli çevresel sorunlardan biridir. Bu değişikliklerin temel nedeni, atmosferdeki bazı gazların oranının artmasıyla oluşan sera etkisinin güçlenmesidir. Bu durum, gezegenimizin ortalama sıcaklığının yükselmesine yol açar.
Aşağıdakilerden hangisi, sera etkisini güçlendirerek iklim değişikliğine yol açan insan kaynaklı faaliyetlerden biri değildir?
A) Fosil yakıtların (kömür, petrol, doğalgaz) yaygın kullanımı
B) Ormanların tahrip edilmesi ve ormansızlaşma
C) Sanayi tesislerinden çıkan atık gazlar
D) Volkanik patlamalar ve tektonik hareketler
E) Tarım ve hayvancılık faaliyetleri sonucu ortaya çıkan gazlar
Doğru Cevap: D
✍️ Çözüm:İklim değişikliği, atmosferdeki sera gazı miktarının artmasıyla sera etkisinin güçlenmesi sonucu ortaya çıkan küresel bir sorundur. Bu artışın büyük bir kısmı insan faaliyetlerinden kaynaklanmaktadır.
- A) Fosil yakıtların (kömür, petrol, doğalgaz) kullanımı, yanma sonucunda atmosfere karbondioksit ($CO_2$) gibi sera gazları salar ve bu, iklim değişikliğinin en önemli nedenlerinden biridir. Bu, insan kaynaklı bir faaliyettir.
- B) Ormanların tahrip edilmesi ve ormansızlaşma, ağaçların fotosentez yoluyla $CO_2$'yi emme kapasitesini azaltır ve kesilen ağaçların çürümesi veya yakılması da $CO_2$ salımına neden olur. Bu da insan kaynaklı bir faaliyettir.
- C) Sanayi tesislerinden çıkan atık gazlar, özellikle enerji üretimi ve endüstriyel süreçler sırasında yüksek miktarda sera gazı yayar. Bu da insan kaynaklı bir faaliyettir.
- D) Volkanik patlamalar ve tektonik hareketler, doğal jeolojik olaylardır. Volkanik patlamalar kısa süreli iklim değişikliklerine neden olabilen gaz ve partikül salımları yapabilirken, iklim değişikliğinin günümüzdeki ana nedeni olan sera gazı birikiminde insan faaliyetleri kadar kalıcı ve sürekli bir etkisi yoktur. Tektonik hareketler ise doğrudan sera gazı salımına yol açan bir faktör değildir. Bu nedenle, bu seçenek insan kaynaklı bir faaliyet değildir.
- E) Tarım ve hayvancılık faaliyetleri, metan ($CH_4$) ve azot oksit ($N_2O$) gibi güçlü sera gazlarının salımına neden olur (örneğin, büyükbaş hayvanların sindirim sistemi, pirinç tarlaları, gübre kullanımı). Bu da insan kaynaklı bir faaliyettir.
Doğru cevap D seçeneğidir, çünkü volkanik patlamalar ve tektonik hareketler iklim değişikliğinin günümüzdeki ana tetikleyicisi olan insan kaynaklı faaliyetler arasında yer almaz.
