Soru:
Aşağıdakilerden hangisi fabl türünün özelliklerinden biri değildir?
A) Kahramanları genellikle hayvanlardan seçilir ve bu hayvanlar insanlara özgü karakter özelliklerini temsil eder.
B) Olaylar genellikle masalsı, olağanüstü ve gerçek dışı unsurlarla örülüdür; mekan ve zaman belirsizdir.
C) Okuyucuya ahlaki bir ders vermek, eğitici bir mesaj iletmek temel amacıdır.
D) Genellikle manzum (şiir) şekilde kaleme alınsa da, nesir (düzyazı) örnekleri de mevcuttur.
E) Anlatılan olayların sonunda, çıkarılacak bir öğüt veya ders (kıssa hisse) açıkça belirtilir.
Doğru Cevap: B
✍️ Çözüm:Fabl, genellikle hayvanların veya bitkilerin konuşturulduğu, onlara insana özgü özellikler yüklenerek ders verme amacı güden kısa, didaktik (öğretici) hikayelerdir. Seçenekleri inceleyelim:
- A) Kahramanları genellikle hayvanlardan seçilir ve bu hayvanlar insanlara özgü karakter özelliklerini temsil eder. Bu ifade, fablın en belirgin özelliklerinden biridir. Hayvanlar (örneğin, aslan gücü, tilki kurnazlığı, karınca çalışkanlığı gibi) insan karakterlerini ve davranışlarını sembolize eder. Bu nedenle bu doğru bir özelliktir.
- B) Olaylar genellikle masalsı, olağanüstü ve gerçek dışı unsurlarla örülüdür; mekan ve zaman belirsizdir. Bu ifade fabl için yanlıştır. Masalsı, olağanüstü ve gerçek dışı unsurlar, belirsiz mekan ve zaman kavramları daha çok masal türünün özellikleridir. Fabllarda da hayvanların konuşması gibi gerçek dışı bir durum olsa da, olay örgüsü genellikle insan davranışlarını yansıtan, mantıksal bir çerçevede ilerler ve ana amaç ders vermektir. Fabllar, gerçek hayattaki insan ilişkilerini ve ahlaki durumları hayvanlar üzerinden somutlaştırmayı hedefler.
- C) Okuyucuya ahlaki bir ders vermek, eğitici bir mesaj iletmek temel amacıdır. Bu ifade, fablın varlık sebebidir. Fabllar, insanlara doğru ve yanlış davranışları, ahlaki değerleri öğretmeyi, onları eğitmeyi hedefler. Bu nedenle bu doğru bir özelliktir.
- D) Genellikle manzum (şiir) şekilde kaleme alınsa da, nesir (düzyazı) örnekleri de mevcuttur. Fablların ilk örnekleri (Ezop, Beydeba) genellikle manzum veya manzum-nesir karışık yazılmıştır. La Fontaine gibi yazarlar da manzum fabllarıyla tanınır. Ancak günümüzde nesir şeklinde de fabllar yazılmaktadır. Bu nedenle bu doğru bir özelliktir.
- E) Anlatılan olayların sonunda, çıkarılacak bir öğüt veya ders (kıssa hisse) açıkça belirtilir. Fablların en önemli özelliklerinden biri de budur. Hikayenin sonunda "kıssadan hisse" denilen, okuyucunun çıkaracağı ders genellikle açıkça ifade edilir. Bu nedenle bu doğru bir özelliktir.
Yukarıdaki analizler sonucunda, B seçeneğindeki ifadenin masal türüne ait özellikler olduğu, fabl türü için geçerli olmadığı anlaşılmaktadır.
