🚀 Online Kendi Sınavını Oluştur ve Çöz!

10. sınıf biyoloji 2. dönem 1. yazılı 2. senaryo Çözümlü Sorular

Örnek 01 / 26
Soru:
Bir canlının hücrelerinde besinlerden elde edilen enerjinin metabolik süreçlerde kullanılmasıyla ilgili aşağıdaki olaylar zinciri verilmiştir.
  • I. Besin monomerlerinin hücre solunumunda parçalanarak $ATP$ sentezlenmesi.
  • II. Hücresel faaliyetler (kas kasılması, aktif taşıma, biyosentez vb.) için gerekli enerjinin $ATP$ hidrolizinden karşılanması.
  • III. Büyük besin polimerlerinin (karbonhidrat, protein, yağ) sindirim enzimleri aracılığıyla monomerlerine (glikoz, amino asit, yağ asidi, gliserol) ayrıştırılması.
Bu olayların bir canlıdaki genel enerji akışı ve kullanım sırası düşünüldüğünde, doğru sıralama aşağıdakilerden hangisidir?
A) III - I - II
B) I - II - III
C) II - I - III
D) III - II - I
E) I - III - II
Doğru Cevap: A

✍️ Çözüm:

Canlıların besinlerden enerji elde etme ve bu enerjiyi kullanma süreçleri belirli bir sıraya göre gerçekleşir.


Öncelikle, canlı vücuduna alınan büyük besin polimerleri (karbonhidrat, protein, yağ) hücreler tarafından doğrudan kullanılamaz. Bu moleküllerin hücre içine alınabilmesi ve enerji elde etmek üzere metabolize edilebilmesi için sindirim enzimleri aracılığıyla daha küçük yapı birimlerine, yani monomerlerine (glikoz, amino asit, yağ asidi, gliserol) ayrıştırılması gerekir. Bu durum, III. öncülde açıklanmıştır.


Sindirim sonucu oluşan besin monomerleri, hücre sitoplazmasına veya mitokondriye alınarak hücresel solunum süreçlerinde (glikoliz, Krebs döngüsü, elektron taşıma sistemi) kademeli olarak parçalanır. Bu parçalanma sırasında açığa çıkan enerji, $ATP$ (Adenozin Trifosfat) adı verilen enerji depolayıcı moleküllerin sentezlenmesinde kullanılır. Bu durum, I. öncülde açıklanmıştır.


Sentezlenen $ATP$ molekülleri, hücredeki tüm enerji gerektiren faaliyetler için hazır bir enerji kaynağıdır. Kas kasılması, aktif taşıma, protein sentezi, sinirsel iletim gibi hücresel faaliyetlerin gerçekleşmesi için $ATP$'nin hidrolizi (bir fosfat grubunun ayrılması) ile açığa çıkan enerji kullanılır. Bu durum, II. öncülde açıklanmıştır.


Bu nedenle, besinlerden enerji elde etme ve kullanma sürecinin doğru sıralaması şu şekildedir: Büyük besinlerin sindirimi (III) $\rightarrow$ Monomerlerden $ATP$ sentezi (I) $\rightarrow$ $ATP$'nin hücresel faaliyetlerde kullanımı (II).