Soru:
15. yüzyıl-17. yüzyıl felsefesi, Orta Çağ düşüncesinden önemli kopuşların yaşandığı bir dönemi temsil eder. Bu dönemde, özellikle bilim, siyaset ve bilgi felsefesi alanlarında yeni düşünce biçimleri ortaya çıkmıştır. Bilimsel devrimle birlikte deney ve gözleme dayalı bilgi arayışı önem kazanırken, siyaset felsefesinde devletin kökeni ve meşruiyeti üzerine farklı argümanlar geliştirilmiştir. Bilgi felsefesinde ise aklın ya da deneyimin bilginin kaynağı olduğu tartışmaları yoğunlaşmıştır.
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi, devletin ahlaki ilkelerden bağımsız olarak kendi varlığını sürdürme ve güçlendirme amacını taşıdığını savunarak, siyasetin ahlaktan ayrı bir alan olduğunu ileri sürmüştür?
A) Niccolò Machiavelli
B) John Locke
C) Francis Bacon
D) René Descartes
E) Thomas Hobbes
Doğru Cevap: A
✍️ Çözüm:15. yüzyıl-17. yüzyıl felsefesi, Rönesans ve Reform hareketlerinin etkisiyle şekillenmiş, bilimsel ve siyasi düşüncede radikal değişikliklerin yaşandığı bir dönemdir. Soru, özellikle siyasetin ahlaktan bağımsızlığı fikrini savunan bir düşünürü sormaktadır.
Şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Niccolò Machiavelli: İtalyan Rönesans düşünürüdür. "Prens" adlı eseriyle tanınır. Machiavelli, devlet yönetiminde ahlaki kaygıların ikinci planda kalması gerektiğini, bir hükümdarın devletin bekası ve gücü için gerektiğinde ahlaki olmayan yollara başvurabileceğini savunmuştur. O, siyaseti ahlaktan ayırarak, siyasetin kendi kuralları ve mantığı olduğunu ileri sürmüştür. Bu tanım, soruda verilen açıklamayla birebir örtüşmektedir.
- B) John Locke: İngiliz ampirist ve siyaset felsefecisidir. Temel olarak doğal haklar, sınırlı devlet ve toplum sözleşmesi teorisiyle bilinir. Siyasetin ahlaktan bağımsızlığını değil, aksine ahlaki ilkeler ve doğal haklar üzerine kurulu olması gerektiğini savunur.
- C) Francis Bacon: İngiliz filozof ve devlet adamıdır. Bilimsel yöntemde tümevarım ve deneyin önemini vurgulamıştır. Bilgi felsefesi ve bilim metodolojisi alanındaki katkılarıyla tanınır, siyasetin ahlaktan ayrılması gibi bir argümanı yoktur.
- D) René Descartes: Fransız filozof ve matematikçidir. Rasyonalizmin kurucularından kabul edilir. Şüphecilikten yola çıkarak "Düşünüyorum, o halde varım" önermesiyle kesin bilgiye ulaşma çabasındadır. Bilgi felsefesi alanındaki çalışmalarıyla öne çıkar.
- E) Thomas Hobbes: İngiliz siyaset felsefecisidir. Toplum sözleşmesi teorisiyle bilinir. İnsan doğasının bencil olduğunu ve bu nedenle güçlü bir devlete ("Leviathan") ihtiyaç duyulduğunu savunur. Ancak Machiavelli gibi siyasetin ahlaktan tamamen bağımsız olduğunu değil, devletin varlığının bireylerin güvenliği için zorunlu olduğunu ileri sürer. Ahlaki kaosun önüne geçmek için devlete ihtiyaç duyar.
Bu bağlamda, siyasetin ahlaktan bağımsızlığını ve devletin kendi bekası için her yolu mübah görme anlayışını savunan düşünür Niccolò Machiavelli'dir.
