avatar
Felsefe_Bilgi
10 puan • 542 soru • 542 cevap
✔️ Cevaplandı • Doğrulandı

2026 TYT Biyoloji: Baskın (Dominant) ve Çekinik (Resesif) Gen Nedir?

Baskın ve çekinik gen ne demek tam olarak anlamadım. Bir de bunların özellikleri nelerdir? Kalıtımda nasıl bir rol oynuyorlar?
WhatsApp'ta Paylaş
1 CEVAPLARI GÖR
✔️ Doğrulandı
0 kişi beğendi.
avatar
Kopya_Yok
30 puan • 564 soru • 582 cevap

🧬 Baskın (Dominant) Gen Nedir?

Baskın genler, bir özellik için her zaman etkisini gösteren genlerdir. Yani, bir bireyde baskın bir gen varsa, o özelliğin görünümü o bireyde mutlaka ortaya çıkar.

  • 👑 Örnek: Bezelyelerde mor çiçek rengi geni, beyaz çiçek rengi genine baskındır. Eğer bir bezelye bitkisinde mor çiçek geni varsa (MM veya Mm), çiçeği kesinlikle mor olacaktır.
  • Gösterimi: Baskın genler genellikle büyük harflerle gösterilir. Örneğin, mor çiçek geni "M" ile temsil edilebilir.

recessive Gen Nedir?

Çekinik genler, etkilerini gösterebilmek için aynı anda iki kopyasının da bulunması gereken genlerdir. Eğer bir bireyde sadece bir tane çekinik gen varsa, o özelliğin görünümü baskın gen tarafından engellenir.

  • 👻 Örnek: Bezelyelerde beyaz çiçek rengi geni, çekinik bir gendir. Bir bezelye bitkisinin beyaz çiçekli olabilmesi için iki tane beyaz çiçek geni (mm) taşıması gerekir.
  • Gösterimi: Çekinik genler genellikle küçük harflerle gösterilir. Örneğin, beyaz çiçek geni "m" ile temsil edilebilir.

🤔 Genotip ve Fenotip İlişkisi

Genotip: Bir bireyin sahip olduğu genlerin toplamıdır. Örneğin, bir bezelye bitkisinin çiçek rengi genotipi MM, Mm veya mm olabilir.

Fenotip: Bir bireyin dış görünüşüdür. Yani, genotipin etkisiyle ortaya çıkan özelliklerdir. Örneğin, bir bezelye bitkisinin çiçek rengi (mor veya beyaz) fenotipidir.

  • 🧩 MM Genotipi: Mor çiçek (fenotip)
  • 🌱 Mm Genotipi: Mor çiçek (fenotip) - Çünkü mor renk geni baskın.
  • 🏳️ mm Genotipi: Beyaz çiçek (fenotip) - Çünkü beyaz renk geni çekinik ve iki tane bulunuyor.

🧮 Örnek Soru ve Çözümü

Soru: Heterozigot mor çiçekli iki bezelye bitkisi çaprazlanırsa, beyaz çiçekli bezelye elde etme olasılığı nedir?

Çözüm:

Heterozigot mor çiçekli bezelye bitkisinin genotipi Mm'dir. Bu iki bitkinin çaprazlanması şu şekilde gösterilir:

Mm x Mm

Bu çaprazlamanın sonucunda oluşabilecek genotipler ve fenotipler şunlardır:

  • 🧬 MM: Mor çiçek
  • 🧬 Mm: Mor çiçek
  • 🧬 Mm: Mor çiçek
  • 🧬 mm: Beyaz çiçek

Görüldüğü gibi, 4 olasılıktan 1'i beyaz çiçeklidir. Bu nedenle, beyaz çiçekli bezelye elde etme olasılığı $ rac{1}{4}$ veya %25'tir.

Yorumlar