2026 TYT Biyoloji: Eş Baskınlık Örnekleri Nelerdir? (Kan Grupları, vb.)

Question

Eş baskınlık konusunu anladım ama örnekleri çoğaltabilir miyiz? Kan grupları dışında başka örnekler de var mı, merak ediyorum.

Answer 1

🧬 Eş Baskınlık Nedir?

Eş baskınlık, heterozigot genotipe sahip bireylerde her iki alelin de fenotipte aynı anda ve eşit derecede etkisini göstermesidir. Yani, baskınlık ve çekiniklik ilişkisi burada geçerli değildir. Her iki alel de kendini tam olarak ifade eder.

🩸 Kan Grupları ve Eş Baskınlık

İnsanlardaki ABO kan grupları, eş baskınlığa güzel bir örnektir. Bu kan grupları, I geni tarafından kontrol edilir ve bu genin üç farklı aleli bulunur: I^A, I^B ve i. *

• 🅰️ I^A aleli: A antijenini üretir.
• 🅱️ I^B aleli: B antijenini üretir.
• 🅾️ i aleli: Antijen üretmez.

I^A ve I^B alelleri birbirine eş baskındır. i aleli ise I^A ve I^B alellerine çekiniktir.

🩸 Kan Grupları ve Genotipleri

*

• 🅰️ A Kan Grubu: I^AI^A veya I^Ai genotiplerine sahip olabilir.
• 🅱️ B Kan Grubu: I^BI^B veya I^Bi genotiplerine sahip olabilir.
• 🆎 AB Kan Grubu: I^AI^B genotipine sahiptir. İşte bu, eş baskınlığın en belirgin örneğidir. Birey hem A antijenini hem de B antijenini üretir.
• 🅾️ 0 Kan Grubu: ii genotipine sahiptir ve hiçbir antijen üretmez.

🐔 Horoz İbiği Rengi ve Eş Baskınlık

Bazı horoz türlerinde ibik rengi de eş baskınlığa örnek olabilir. Örneğin, siyah ibikli bir horoz ile beyaz ibikli bir tavuk çiftleştiğinde, yavruların bazıları mavi ibikli olabilir. Bu, siyah ve beyaz renkleri belirleyen alellerin eş baskın olmasından kaynaklanır.

🌸 Çiçek Rengi ve Eş Baskınlık

Bazı bitki türlerinde çiçek rengi de eş baskınlık gösterebilir. Örneğin, kırmızı çiçekli bir bitki ile beyaz çiçekli bir bitki çaprazlandığında, pembe çiçekli yavrular elde edilebilir. Bu, kırmızı ve beyaz renkleri belirleyen alellerin eş baskın olmasının bir sonucudur. Umarım bu örnekler, eş baskınlık kavramını anlamanıza yardımcı olmuştur!