Lizozomlar, hücrenin içinde bulunan ve zarla çevrili küçük keseciklerdir. İçlerinde sindirim enzimleri bulunur ve hücre içi atıkların temizlenmesinde, büyük moleküllerin parçalanmasında önemli rol oynarlar. Bir nevi hücrenin geri dönüşüm merkezidir diyebiliriz.
Endositoz, hücrenin dışarıdan madde almasıdır. Hücre zarı, alınacak maddeyi içine doğru çökertir ve bir kese oluşturur. Bu kese (endozom), lizozom ile birleşerek içindeki maddelerin sindirilmesini sağlar.
Hasar görmüş bir organel, önce bir zarla çevrilerek otofagozom adı verilen bir yapıya dönüştürülür. Bu otofagozom, lizozom ile birleşir ve içindeki organel sindirilir.
Lizozomların içinde bulunan hidrolitik enzimler, büyük molekülleri küçük parçalara ayırır. Bu enzimler asidik ortamda (yaklaşık pH 5) daha iyi çalışır. Lizozomun içindeki asidik ortam, enzimlerin etkinliğini artırır ve hücrenin geri kalanını korur.
Lizozomların düzgün çalışmaması, çeşitli hastalıklara yol açabilir. Örneğin, Tay-Sachs hastalığı, lizozom enzimlerinin eksikliğinden kaynaklanır ve sinir sisteminde hasara neden olur. Bu tür hastalıklar genellikle genetik geçişlidir.
