🧬 Mitoz: Büyüme ve Onarımın Temeli
Mitoz, bir hücrenin bölünerek genetik olarak aynı iki yeni hücre oluşturmasıdır. Bu süreç, büyüme, gelişme ve hasar görmüş dokuların onarımı için hayati öneme sahiptir.
- 🌱 Amaç: Tek hücreden çok hücreli bir organizma oluşturmak veya hasarlı dokuları onarmak.
- 📍 Sonuç: Genetik olarak aynı iki yeni hücre (diploid).
- 🔢 Kromozom Sayısı: Sabit kalır (2n → 2n).
- 🔄 Evreler: Profaz, Metafaz, Anafaz, Telofaz ( kısaca "PMAT" olarak hatırlayabiliriz).
- 🧑🔬 Nerede Görülür: Vücut hücrelerinde (örneğin, cilt hücreleri, kas hücreleri).
🌈 Mitozun Evreleri
- 🌀 Profaz: Kromozomlar belirginleşir, çekirdek zarı kaybolur.
- 🧍 Metafaz: Kromozomlar hücrenin ortasında (ekvator düzleminde) sıralanır.
- ↔️ Anafaz: Kardeş kromatitler ayrılır ve hücrenin zıt kutuplarına doğru hareket eder.
- 🏘️ Telofaz: Yeni çekirdek zarları oluşur, kromozomlar çözülmeye başlar.
🧪 Mayoz: Üreme Hücrelerinin Oluşumu
Mayoz, üreme hücrelerinin (sperm ve yumurta) oluşumunu sağlayan özel bir hücre bölünmesi türüdür. Bu süreç, genetik çeşitliliği artırır ve türlerin evrimine katkıda bulunur.
- 🥚 Amaç: Üreme hücreleri (gametler) oluşturmak.
- 📍 Sonuç: Genetik olarak farklı dört yeni hücre (haploid).
- 🔢 Kromozom Sayısı: Yarıya iner (2n → n).
- ➗ Evreler: Mayoz I ve Mayoz II olmak üzere iki aşamada gerçekleşir.
- 🧑🔬 Nerede Görülür: Üreme organlarında (örneğin, testisler, yumurtalıklar).
🧬 Mayoz I ve Mayoz II Arasındaki Farklar
- 🤝 Homolog Kromozomlar: Mayoz I'de homolog kromozomlar ayrılırken, Mayoz II'de kardeş kromatitler ayrılır.
- 🔀 Genetik Çeşitlilik: Krossing over (parça değişimi) genellikle Mayoz I'de gerçekleşir ve genetik çeşitliliği artırır.
- 🔢 Kromozom Sayısı: Mayoz I sonunda kromozom sayısı yarıya inerken, Mayoz II'de kromozom sayısı değişmez.
🔄 Krossing Over (Parça Değişimi)
Krossing over, homolog kromozomlar arasında genetik materyalin karşılıklı olarak değiş tokuş yapılmasıdır. Bu olay, genetik çeşitliliği artırır ve yavruların ebeveynlerinden farklı özelliklere sahip olmasını sağlar.
- 🧬 Ne Zaman Olur: Mayoz I'in Profaz I evresinde.
- 🎯 Sonuç: Genetik rekombinasyon ve artan çeşitlilik.
🤔 Mitoz ve Mayoz Arasındaki Temel Farklar
- 🎯 Amaç: Mitoz büyüme ve onarım için, mayoz üreme hücreleri için.
- 📍 Sonuç: Mitozda genetik olarak aynı hücreler, mayozda genetik olarak farklı hücreler oluşur.
- 🔢 Kromozom Sayısı: Mitozda sabit kalır, mayozda yarıya iner.
- ➗ Bölünme Sayısı: Mitozda bir, mayozda iki bölünme gerçekleşir.
