🚀 2026 TYT Fizik: Düzgün Doğrusal Hareket ve Hız Hesaplama Rehberi
Düzgün doğrusal hareket, fizikteki en temel konulardan biridir. Bir cismin sabit hızla düz bir çizgi üzerinde hareket etmesi anlamına gelir. Bu konuyu anlamak, daha karmaşık fizik problemlerini çözmek için çok önemlidir. İşte düzgün doğrusal hareket ve hız hesaplama yöntemleri hakkında bilmeniz gerekenler:
📏 Düzgün Doğrusal Hareket Nedir?
Düzgün doğrusal hareket (DDH), bir cismin hızı zamanla değişmiyorsa ve düz bir yol boyunca hareket ediyorsa gerçekleşir. Yani, ne hızlanma ne de yavaşlama vardır.
- 🚗 Sabit Hız: Cisim eşit zaman aralıklarında eşit mesafeler kat eder.
- 🛤️ Doğrusal Yol: Cisim düz bir çizgi üzerinde hareket eder, yönü değişmez.
🧮 Hız Formülü ve Hesaplama Yöntemleri
Hızı hesaplamak için temel bir formülümüz var:
$Hız = \frac{Mesafe}{Zaman}$ veya $v = \frac{x}{t}$
Burada:
- 𝑣: Hız (genellikle m/s veya km/sa)
- 𝑥: Mesafe (genellikle metre veya kilometre)
- 𝑡: Zaman (genellikle saniye veya saat)
Örnek Soru: Bir araba 100 metre mesafeyi 10 saniyede gidiyor. Arabanın hızı nedir?
Çözüm:
$v = \frac{100 \ m}{10 \ s} = 10 \ m/s$
📐 Ortalama Hız Nedir?
Eğer cismin hızı değişiyorsa (ama düzgün doğrusal hareket yapmıyorsa bile), ortalama hız kavramını kullanırız. Ortalama hız, toplam mesafenin toplam zamana bölünmesiyle bulunur.
$Ortalama \ Hız = \frac{Toplam \ Mesafe}{Toplam \ Zaman}$
Örnek Soru: Bir bisikletli ilk 200 metreyi 20 saniyede, sonraki 300 metreyi 30 saniyede alıyor. Bisikletlinin ortalama hızı nedir?
Çözüm:
Toplam Mesafe = 200 m + 300 m = 500 m
Toplam Zaman = 20 s + 30 s = 50 s
$Ortalama \ Hız = \frac{500 \ m}{50 \ s} = 10 \ m/s$
🧭 Anlık Hız Nedir?
Anlık hız, bir cismin belirli bir andaki hızıdır. Örneğin, bir arabanın hız göstergesindeki değer anlık hızı gösterir. Düzgün doğrusal harekette anlık hız sabittir ve ortalama hıza eşittir.
📝 Önemli Notlar
- ⚠️ Birimlere Dikkat: Hız, mesafe ve zaman birimlerinin tutarlı olduğundan emin olun. Örneğin, mesafeyi metre cinsinden, zamanı saniye cinsinden alıyorsanız, hız birimi m/s olacaktır.
- ➕ Yön Kavramı: Hız vektörel bir büyüklüktür, yani hem büyüklüğü (sürat) hem de yönü vardır. Düzgün doğrusal harekette yön sabittir.
✍️ Alıştırma Soruları
1. Bir koşucu 400 metrelik bir pisti 50 saniyede koşuyor. Koşucunun hızı kaç m/s'dir?
2. Bir tren 3 saatte 360 km yol alıyor. Trenin ortalama hızı kaç km/sa'tir?
3. Bir kaplumbağa 5 dakikada 25 metre ilerliyor. Kaplumbağanın hızı kaç m/dak'dır?
Bu bilgilerle 2026 TYT Fizik sınavına hazırlanırken düzgün doğrusal hareket konusunu daha iyi anlayabilir ve hız hesaplama problemlerini kolaylıkla çözebilirsiniz. Başarılar!
