💡 Elektrik Devrelerinde Enerji Dönüşümü
Elektrik devrelerinde enerji dönüşümü, elektrik enerjisinin farklı enerji türlerine (ısı, ışık, hareket vb.) dönüştürülmesidir. Bu dönüşüm, elektrikli cihazların çalışmasını sağlar.
- 🔥 Isı Enerjisi: Elektrik sobası, ütü gibi cihazlarda elektrik enerjisi ısı enerjisine dönüşür.
- 💡 Işık Enerjisi: Lamba, LED gibi cihazlarda elektrik enerjisi ışık enerjisine dönüşür.
- ⚙️ Hareket Enerjisi: Elektrik motoru, fan gibi cihazlarda elektrik enerjisi hareket enerjisine dönüşür.
- 🔊 Ses Enerjisi: Hoparlör, zil gibi cihazlarda elektrik enerjisi ses enerjisine dönüşür.
🤔 Örnek Soru 1
Aşağıdaki elektrik devrelerinden hangisinde elektrik enerjisi _ısı enerjisine_ dönüşmez?
A) Elektrikli ısıtıcı
B) Ütü
C) Lamba
D) Tost makinesi
E) Saç kurutma makinesi
Çözüm: Lamba, elektrik enerjisini öncelikle ışık enerjisine dönüştürür. Diğer seçeneklerdeki cihazlar ise elektrik enerjisini doğrudan ısı enerjisine dönüştürür.
Cevap: C
🧮 Örnek Soru 2
Bir elektrik devresinde bulunan dirençten $t$ sürede geçen akım $I$ ise, harcanan elektrik enerjisi hangi formülle bulunur?
A) $E = I^2 R t$
B) $E = I R^2 t$
C) $E = I R t^2$
D) $E = I R t$
E) $E = V I / t$
Çözüm: Elektrik enerjisi, güç ile zamanın çarpımına eşittir. Güç ise $P = I^2 R$ formülüyle bulunur. Dolayısıyla enerji $E = P t = I^2 R t$ olur.
Cevap: A
📝 Örnek Soru 3
Aşağıdaki olaylardan hangisi elektrik enerjisinin başka bir enerji türüne dönüştüğüne örnek _değildir_?
A) Bir lambanın yanması
B) Bir elektrik motorunun dönmesi
C) Bir pilin şarj olması
D) Bir su ısıtıcısının suyu ısıtması
E) Bir hoparlörden ses çıkması
Çözüm: Pilin şarj olması, elektrik enerjisinin kimyasal enerjiye dönüştüğü bir durumdur. Ancak bu, doğrudan enerji dönüşümü değil, enerjinin depolanmasıdır. Diğer seçeneklerde ise elektrik enerjisi sırasıyla ışık, hareket, ısı ve ses enerjisine dönüşmektedir.
Cevap: C
⚡️ Örnek Soru 4
Bir elektrik devresinde 10 ohmluk bir dirençten 2 amperlik akım geçmektedir. Bu dirençte 5 saniyede harcanan enerji kaç Joule'dür?
A) 50
B) 100
C) 200
D) 400
E) 800
Çözüm: Dirençte harcanan enerji $E = I^2 R t$ formülüyle bulunur. Verilen değerleri yerine koyarsak: $E = (2 A)^2 \cdot 10 \Omega \cdot 5 s = 4 \cdot 10 \cdot 5 = 200 J$
Cevap: C
💡 Örnek Soru 5
Elektrik enerjisinin farklı enerji türlerine dönüşümüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi _yanlıştır_?
A) Elektrik motorları elektrik enerjisini hareket enerjisine dönüştürür.
B) Elektrikli ısıtıcılar elektrik enerjisini ısı enerjisine dönüştürür.
C) Hoparlörler elektrik enerjisini ses enerjisine dönüştürür.
D) Piller kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürür.
E) LED lambalar elektrik enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürür.
Çözüm: LED lambalar elektrik enerjisini ışık enerjisine dönüştürür.
Cevap: E
