🧪 Karışımların Özkütlesi: 2026 TYT Fiziğe Hazırlık
Karışımların özkütlesi, farklı maddelerin bir araya gelmesiyle oluşan yeni maddenin yoğunluğunu ifade eder. Bu kavram, TYT Fizik sınavında karşına çıkabilecek önemli konulardan biridir.
- 💧 Özkütle (Yoğunluk): Bir maddenin birim hacmindeki kütle miktarıdır. Genellikle "d" sembolü ile gösterilir ve formülü şöyledir: $d = \frac{m}{V}$ (m: kütle, V: hacim).
- 🧪 Karışım: İki veya daha fazla maddenin kimyasal olarak birleşmeden bir araya gelmesiyle oluşur.
⚗️ Karışım Özkütlesi Formülü
Karışımların özkütlesini hesaplamak için kullanabileceğin temel formül şudur:
$d_{karışım} = \frac{m_{toplam}}{V_{toplam}}$
Burada:
* $d_{karışım}$: Karışımın özkütlesi
* $m_{toplam}$: Karışımdaki tüm maddelerin kütlelerinin toplamı ($m_1 + m_2 + ... + m_n$)
* $V_{toplam}$: Karışımdaki tüm maddelerin hacimlerinin toplamı ($V_1 + V_2 + ... + V_n$)
🧮 Örnek Soru 1:
Özkütlesi 2 g/cm³ olan 200 cm³ hacmindeki bir sıvı ile özkütlesi 3 g/cm³ olan 300 cm³ hacmindeki başka bir sıvı karıştırılıyor. Karışımın özkütlesi kaç g/cm³ olur?
Çözüm:
1. Sıvıların kütlelerini bulalım:
* $m_1 = d_1 \cdot V_1 = 2 \ g/cm^3 \cdot 200 \ cm^3 = 400 \ g$
* $m_2 = d_2 \cdot V_2 = 3 \ g/cm^3 \cdot 300 \ cm^3 = 900 \ g$
2. Toplam kütleyi bulalım:
* $m_{toplam} = m_1 + m_2 = 400 \ g + 900 \ g = 1300 \ g$
3. Toplam hacmi bulalım:
* $V_{toplam} = V_1 + V_2 = 200 \ cm^3 + 300 \ cm^3 = 500 \ cm^3$
4. Karışımın özkütlesini hesaplayalım:
* $d_{karışım} = \frac{m_{toplam}}{V_{toplam}} = \frac{1300 \ g}{500 \ cm^3} = 2.6 \ g/cm^3$
Cevap: Karışımın özkütlesi 2.6 g/cm³'tür.
🧪 Örnek Soru 2:
Eşit kütlede alınan iki farklı sıvı karıştırılıyor. Sıvılardan birinin özkütlesi 4 g/cm³, diğerinin özkütlesi 6 g/cm³ olduğuna göre, karışımın özkütlesi kaç g/cm³'tür?
Çözüm:
1. Sıvıların kütleleri eşit olduğu için her birinin kütlesine "m" diyelim.
2. Sıvıların hacimlerini bulalım:
* $V_1 = \frac{m}{d_1} = \frac{m}{4}$
* $V_2 = \frac{m}{d_2} = \frac{m}{6}$
3. Toplam kütleyi bulalım:
* $m_{toplam} = m + m = 2m$
4. Toplam hacmi bulalım:
* $V_{toplam} = V_1 + V_2 = \frac{m}{4} + \frac{m}{6} = \frac{3m + 2m}{12} = \frac{5m}{12}$
5. Karışımın özkütlesini hesaplayalım:
* $d_{karışım} = \frac{m_{toplam}}{V_{toplam}} = \frac{2m}{\frac{5m}{12}} = \frac{2m \cdot 12}{5m} = \frac{24}{5} = 4.8 \ g/cm^3$
Cevap: Karışımın özkütlesi 4.8 g/cm³'tür.
✍️ Ek Bilgiler ve İpuçları
- 🌡️ Sıcaklık değişiminin özkütleyi etkileyebileceğini unutma. Genellikle sıcaklık arttıkça hacim artar ve özkütle azalır.
- ⚖️ Karışım problemlerinde birimlere dikkat et. Tüm değerlerin aynı birimde olduğundan emin ol.
- 🤔 Soruyu dikkatlice okuyarak hangi bilgilerin verildiğini ve neyin istendiğini doğru anla.
