Kiriş, bir çember üzerindeki iki farklı noktayı birleştiren doğru parçasına denir. Yani, çemberin içinden geçen ve onu iki noktada kesen bir çizgi düşünün. İşte o çizgi, bir kiriştir!
Kirişler, geometri problemlerini çözerken sıkça karşımıza çıkar. Özellikle çemberin yarıçapını, merkezini veya diğer kirişlerin uzunluklarını bulmak için kullanılır.
Kirişler, köprülerin ve diğer yapıların tasarımında da önemli bir rol oynar. Özellikle kemerli yapıların dayanıklılığını artırmak için kirişlerden yararlanılır.
Eski zamanlarda denizciler, yıldızların konumlarını belirlemek ve yönlerini bulmak için kirişleri kullanmışlardır. Bu sayede güvenli bir şekilde seyahat edebilmişlerdir.
Soru: Yarıçapı 5 cm olan bir çemberde, merkezden 3 cm uzaklıkta bulunan bir kirişin uzunluğunu bulunuz.
Çözüm:
Merkezden kirişe indirilen dikme, kirişi iki eşit parçaya böler. Bu durumda, bir dik üçgen oluşur. Bu dik üçgenin hipotenüsü (yarıçap) 5 cm, bir dik kenarı (merkezden uzaklık) 3 cm'dir. Diğer dik kenarı (kirişin yarısı) bulmak için Pisagor Teoremi'ni kullanırız:
$a^2 + b^2 = c^2$
$3^2 + b^2 = 5^2$
$9 + b^2 = 25$
$b^2 = 16$
$b = 4$
Kirişin yarısı 4 cm ise, tamamı 2 * 4 = 8 cm'dir.
Cevap: Kirişin uzunluğu 8 cm'dir.
