🧪 2026 TYT Kimya: Atom Numarası ve Kütle Numarası Nedir?
Atom numarası ve kütle numarası, bir atomun kimliğini belirleyen temel özelliklerdir. Bu kavramları anlamak, kimya sorularını çözerken sana büyük avantaj sağlayacaktır.
🔢 Atom Numarası (Proton Sayısı)
Atom numarası, bir atomun çekirdeğindeki proton sayısını ifade eder. Bir elementin tüm atomlarının atom numarası aynıdır. Atom numarası, periyodik tabloda elementlerin sıralanmasında kullanılır.
- 📍 Atom numarası genellikle "Z" sembolü ile gösterilir.
- 📍 Bir atomun kimliğini belirleyen en önemli özelliktir. Örneğin, tüm hidrojen atomlarının atom numarası 1'dir.
- 📍 Nötr bir atomda (yani yüksüz bir atomda), proton sayısı elektron sayısına eşittir.
⚖️ Kütle Numarası (Nükleon Sayısı)
Kütle numarası, bir atomun çekirdeğindeki proton ve nötron sayılarının toplamıdır. Atomun kütlesinin büyük bir bölümünü çekirdek oluşturduğu için bu sayıya kütle numarası denir.
- 📌 Kütle numarası genellikle "A" sembolü ile gösterilir.
- 📌 Kütle numarası, bir atomun yaklaşık kütlesini belirlemek için kullanılır.
- 📌 Nötron sayısı, kütle numarasından atom numarasının çıkarılmasıyla bulunur: Nötron Sayısı = Kütle Numarası - Atom Numarası (N = A - Z)
⚛️ Atomların Gösterimi
Bir atomun sembolü yazılırken, atom numarası sol alt köşeye, kütle numarası ise sol üst köşeye yazılır.
Örneğin, Karbon-12 ($^{12}C$) atomunu düşünelim:
- 🎈 Sembol: C
- 🎈 Atom Numarası (Z): 6 (proton sayısı)
- 🎈 Kütle Numarası (A): 12 (proton + nötron sayısı)
- 🎈 Nötron Sayısı (N): 12 - 6 = 6
🤔 İzotoplar
Aynı elementin farklı nötron sayılarına sahip atomlarına izotop denir. İzotopların atom numaraları aynıdır, ancak kütle numaraları farklıdır.
Örneğin, Hidrojenin üç izotopu vardır:
- 🧪 Protium ($^{1}H$): 1 proton, 0 nötron
- 🧪 Döteryum ($^{2}H$): 1 proton, 1 nötron
- 🧪 Trityum ($^{3}H$): 1 proton, 2 nötron
❓ Örnek Soru
Kütle numarası 23, atom numarası 11 olan sodyum ($Na$) atomunda kaç nötron bulunur?
Çözüm:
Nötron sayısı = Kütle Numarası - Atom Numarası
N = A - Z
N = 23 - 11 = 12
Cevap: 12 nötron
