? 2026 TYT Kimya: Çözünme Isısı (Entalpisi) Nedir?
Çözünme ısısı, bir maddenin belirli bir çözücü içinde çözünmesi sırasında meydana gelen ısı değişimidir. Bu ısı değişimi, çözünme olayının
endotermik mi yoksa
ekzotermik mi olduğunu belirler. Diğer bir deyişle, çözünme entalpisi, çözünen maddenin çözücü içerisinde dağılırken aldığı ya da verdiği ısı miktarına denir.
? Entalpi (ΔH) Nedir?
Entalpi (ΔH), bir sistemin içerdiği toplam ısı enerjisinin ölçüsüdür. Kimyasal tepkimelerde ve fiziksel değişimlerdeki ısı alışverişini ifade etmek için kullanılır. Çözünme olayında entalpi değişimi (ΔHçözünme), çözünme ısısını gösterir.
?️ Çözünme Entalpisi Nasıl Hesaplanır?
Çözünme entalpisi (ΔHçözünme), çözünen maddenin ve çözücünün başlangıç ve son hallerindeki entalpi değerleri arasındaki farktır.
$\Delta H_{çözünme} = H_{ürünler} - H_{girenler}$
* Eğer $\Delta H_{çözünme} > 0$ ise, çözünme
endotermiktir (ısı alarak gerçekleşir).
* Eğer $\Delta H_{çözünme} < 0$ ise, çözünme
ekzotermiktir (ısı vererek gerçekleşir).
? Endotermik Çözünme
Endotermik çözünme, çözünme işleminin gerçekleşebilmesi için dışarıdan ısı enerjisi alması gereken bir süreçtir. Bu tür çözünmelerde, çözünen madde ve çözücü arasındaki etkileşimler zayıftır ve çözünme için enerji gereklidir.
?️ Endotermik Çözünme Özellikleri
- ➕ Çözünme sırasında sistemin sıcaklığı düşer.
- ➕ $\Delta H_{çözünme} > 0$ 'dır, yani pozitiftir.
- ➕ Isı almadan kendiliğinden gerçekleşmez.
? Endotermik Çözünmeye Örnekler
- ? Amonyum nitratın ($NH_4NO_3$) suda çözünmesi.
- ? Potasyum klorürün ($KCl$) suda çözünmesi.
? Ekzotermik Çözünme
Ekzotermik çözünme, çözünme işleminin gerçekleşmesi sırasında ısı enerjisi açığa çıkaran bir süreçtir. Bu tür çözünmelerde, çözünen madde ve çözücü arasındaki etkileşimler güçlüdür ve çözünme sırasında enerji serbest bırakılır.
?️ Ekzotermik Çözünme Özellikleri
- ➖ Çözünme sırasında sistemin sıcaklığı artar.
- ➖ $\Delta H_{çözünme} < 0$ 'dır, yani negatiftir.
- ➖ Genellikle kendiliğinden gerçekleşir.
? Ekzotermik Çözünmeye Örnekler
- ? Sodyum hidroksitin ($NaOH$) suda çözünmesi.
- ? Sülfürik asidin ($H_2SO_4$) suda çözünmesi.
?️ Çözünme Isısını Etkileyen Faktörler
- ⚛️ Çözücü ve Çözünenin Türü: Polar çözücüler polar maddeleri, apolar çözücüler apolar maddeleri daha iyi çözer.
- ?️ Sıcaklık: Genellikle sıcaklık arttıkça çözünme hızı artar, ancak bazı durumlarda (gazların çözünürlüğü gibi) azalabilir.
- ⚙️ Basınç: Özellikle gazların çözünürlüğünde etkilidir; basınç arttıkça gazların çözünürlüğü artar.
