🧪 2026 TYT Kimya: Çözünürlük Nasıl Hesaplanır?
Çözünürlük, bir maddenin belirli bir sıcaklıkta belirli bir miktar çözücü içinde çözünebilen maksimum miktarıdır. TYT Kimya sınavında çözünürlük hesaplamalarıyla ilgili sorular genellikle temel kavramları anlamayı ve basit matematiksel işlemleri yapmayı gerektirir. İşte adım adım çözünürlük hesaplama rehberi:
🌡️ Çözünürlük ve Faktörler
Çözünürlüğü etkileyen faktörleri anlamak, hesaplamaları doğru yapmanın ilk adımıdır.
- 💧 Sıcaklık: Genellikle sıcaklık arttıkça katıların çözünürlüğü artar, gazların çözünürlüğü azalır.
- 🗜️ Basınç: Basınç, özellikle gazların çözünürlüğünü etkiler. Basınç arttıkça gazların çözünürlüğü artar.
- polarite: Çözücü ve Çözünenin Polaritesi: Benzer polariteye sahip maddeler birbiri içinde daha iyi çözünür ("Benzer benzeri çözer" ilkesi).
➗ Çözünürlük Hesaplama Adımları
Çözünürlük hesaplamaları genellikle oran-orantı veya formül kullanmayı gerektirir. İşte temel adımlar:
- ❓ Verilenleri Anlama: Soruda verilenleri dikkatlice okuyun ve neyin istendiğini belirleyin. Genellikle çözünen madde miktarı, çözücü miktarı ve sıcaklık verilir.
- ⚖️ Oran-Orantı Kullanımı: Çözünürlük genellikle 100 g suda çözünen madde miktarı olarak ifade edilir. Verilen değerleri kullanarak oran-orantı kurun.
Örneğin, 25°C'de 40 g X maddesi 100 g suda çözünüyorsa, 50 g suda kaç gram X maddesi çözünür?
Oran-orantı: $\frac{40 \text{ g X}}{100 \text{ g su}} = \frac{x \text{ g X}}{50 \text{ g su}}$
Buradan $x = \frac{40 \times 50}{100} = 20 \text{ g}$ bulunur.
- 📝 Formül Kullanımı: Bazı sorularda çözünürlük çarpımı ($K_{çç}$) gibi formüller kullanılabilir. $K_{çç}$ değeri verilen bir maddenin çözünürlüğünü hesaplamak için aşağıdaki adımlar izlenir:
Örneğin, $AgCl$ için $K_{çç} = 1.6 \times 10^{-10}$ ise, çözünürlüğü (s) nasıl bulunur?
$AgCl(k) \rightleftharpoons Ag^+(suda) + Cl^-(suda)$
$K_{çç} = [Ag^+][Cl^-] = s \times s = s^2$
$s = \sqrt{K_{çç}} = \sqrt{1.6 \times 10^{-10}} = 1.26 \times 10^{-5} \text{ M}$
- ✔️ Birimlere Dikkat: Hesaplama yaparken birimlerin tutarlı olduğundan emin olun. Genellikle gram (g) ve mililitre (mL) veya litre (L) birimleri kullanılır.
✅ Örnek Soru Çözümü
Soru: 20°C'de 60 g Y maddesi 200 g suda tamamen çözünüyor. Aynı sıcaklıkta 150 g suda kaç gram Y maddesi çözünebilir?
Çözüm:
- ✔️ Adım 1: Verilenleri belirle: 60 g Y maddesi 200 g suda çözünüyor.
- ✔️ Adım 2: Oran-orantı kur: $\frac{60 \text{ g Y}}{200 \text{ g su}} = \frac{x \text{ g Y}}{150 \text{ g su}}$
- ✔️ Adım 3: $x$'i çöz: $x = \frac{60 \times 150}{200} = 45 \text{ g}$
Cevap: 20°C'de 150 g suda 45 g Y maddesi çözünebilir.
💡 İpuçları ve Püf Noktaları
- 🧪 Çözünürlük Eğrileri: Çözünürlük eğrilerini yorumlamayı öğrenin. Bu eğriler, farklı sıcaklıklarda bir maddenin çözünürlüğünü gösterir.
- ➕ Ortak İyon Etkisi: Ortak iyon etkisini anlamak, bazı çözünürlük problemlerini çözmede önemlidir. Ortak iyon, çözünürlüğü azaltır.
- 📒 Bol Pratik: Çözünürlük hesaplamalarıyla ilgili bol miktarda soru çözerek pratik yapın. Farklı tipteki soruları çözmek, konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olacaktır.
Umarım bu rehber, 2026 TYT Kimya sınavında çözünürlük hesaplamalarıyla ilgili soruları çözmenize yardımcı olur! Başarılar!
