🧪 2026 TYT Kimya: Difüzyon Nedir?
Difüzyon, kısaca bir maddenin çok yoğun olduğu yerden az yoğun olduğu yere doğru yayılmasıdır. Bu yayılma, maddelerin kendi hareket enerjileri sayesinde olur. Yani, tanecikler sürekli hareket halindedir ve bu hareketleri sayesinde birbirleri arasında yer değiştirirler.
- 💨 Tanım: Maddelerin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru kendiliğinden yayılmasıdır.
- 🚶 Nasıl Olur: Taneciklerin sürekli hareketi sayesinde gerçekleşir.
- ☕ Örnek: Odaya sıkılan parfümün kokusunun yayılması veya çaya atılan şekerin zamanla çözünerek tüm çaya yayılması difüzyona örnektir.
🌡️ Difüzyon Hızını Etkileyen Faktörler Nelerdir?
Difüzyonun ne olduğunu öğrendik, şimdi de bu olayın hızını neler etkiliyor ona bakalım. Birkaç önemli faktör var:
🌡️ Sıcaklık
Sıcaklık arttıkça taneciklerin hareket enerjisi de artar. Bu da difüzyonun daha hızlı gerçekleşmesini sağlar. Düşünün, sıcak bir odada parfüm daha hızlı yayılır, değil mi?
- 🔥 Artan Sıcaklık: Daha hızlı difüzyon
- 🧊 Azalan Sıcaklık: Daha yavaş difüzyon
⚖️ Molekül Ağırlığı
Molekül ağırlığı arttıkça taneciklerin hızı azalır. Bu nedenle, daha hafif moleküller daha hızlı difüze olur. Ağır bir kamyonu mu yoksa hafif bir bisikleti mi daha kolay hareket ettirirsiniz? Aynı mantık!
- 🏋️ Ağır Moleküller: Daha yavaş difüzyon
- 🎈 Hafif Moleküller: Daha hızlı difüzyon
концентрация Yoğunluk Farkı
Yoğunluk farkı ne kadar büyükse, difüzyon o kadar hızlı olur. Çok yoğun bir parfümün kokusu, az yoğun bir parfüme göre daha hızlı yayılır.
- 📈 Yüksek Yoğunluk Farkı: Daha hızlı difüzyon
- 📉 Düşük Yoğunluk Farkı: Daha yavaş difüzyon
🌬️ Ortamın Durumu
Difüzyon, gazlarda sıvılara göre daha hızlı gerçekleşir. Katılarda ise difüzyon çok yavaştır. Çünkü gaz tanecikleri daha serbest hareket edebilirler.
- 💨 Gazlar: En hızlı difüzyon
- 💧 Sıvılar: Orta hızda difüzyon
- 🧱 Katılar: En yavaş difüzyon
💡 Ek Bilgi: Graham Yasası
Difüzyon hızı ile molekül ağırlığı arasındaki ilişkiyi açıklayan bir yasa vardır: Graham Yasası. Bu yasaya göre, iki farklı gazın difüzyon hızları, molekül ağırlıklarının karekökleriyle ters orantılıdır. Yani, matematiksel olarak ifade edersek:
$\frac{V_1}{V_2} = \sqrt{\frac{M_2}{M_1}}$
Burada:
- $V_1$ ve $V_2$ gazların difüzyon hızları,
- $M_1$ ve $M_2$ gazların molekül ağırlıklarıdır.
