🧪 2026 TYT Kimya: Saflık Yüzdesi Hesaplamaları
Saflık yüzdesi, bir örnekteki istenen maddenin ne kadarının bulunduğunu gösteren bir ölçüdür. Kimya problemlerinde, reaksiyonlarda kullanılan maddelerin ne kadarının gerçekten tepkimeye girdiğini anlamak için önemlidir.
- 🧪 Saflık Yüzdesi Nedir? Bir karışımdaki istenen maddenin kütlesinin, toplam karışım kütlesine oranının yüzde olarak ifadesidir.
- 🧪 Neden Önemli? Kimyasal reaksiyonlarda, sadece saf madde tepkimeye girer. Bu nedenle, reaksiyon verimini doğru hesaplamak için saflık yüzdesini bilmek gerekir.
🧮 Saflık Yüzdesi Nasıl Hesaplanır?
Saflık yüzdesi hesaplaması için aşağıdaki formül kullanılır:
\[
\text{Saflık Yüzdesi} = \frac{\text{Saf Madde Kütlesi}}{\text{Toplam Karışım Kütlesi}} \times 100
\]
- 🧪 Saf Madde Kütlesi: Karışım içindeki istenen maddenin kütlesi.
- 🧪 Toplam Karışım Kütlesi: Karışımın tamamının kütlesi.
📝 Örnek Soru ve Çözümü
Soru: 50 gramlık bir örnekte 40 gram saf demir (Fe) bulunmaktadır. Bu örneğin saflık yüzdesi kaçtır?
Çözüm:
\[
\text{Saflık Yüzdesi} = \frac{\text{Saf Demir Kütlesi}}{\text{Toplam Karışım Kütlesi}} \times 100
\]
\[
\text{Saflık Yüzdesi} = \frac{40 \text{ gram}}{50 \text{ gram}} \times 100 = 80\%
\]
Bu örneğin saflık yüzdesi %80'dir.
💡 Saflık Yüzdesi Hesaplamalarında Dikkat Edilmesi Gerekenler
- 🧪 Birimlere Dikkat: Kütlelerin aynı birimde (gram, kilogram vb.) olduğundan emin olun.
- 🧪 Verilen Bilgileri Doğru Kullanma: Soruda verilen saf madde ve toplam karışım kütlelerini doğru yerlere yerleştirin.
- 🧪 Formülü Hatırlama: Saflık yüzdesi formülünü doğru bir şekilde uygulayın.
📚 Saflık Yüzdesi ile İlgili TYT Soruları
TYT sınavında saflık yüzdesi ile ilgili sorular genellikle temel hesaplama becerilerini ölçer. Bu tür soruları çözerken dikkatli olmak ve formülü doğru uygulamak önemlidir. İşte örnek bir TYT sorusu:
Soru: 80 gramlık bir kalsiyum karbonat (CaCO3) örneği ısıtıldığında, 30 gram karbondioksit (CO2) gazı açığa çıkıyor. CaCO3'ün molar kütlesi 100 g/mol ve CO2'nin molar kütlesi 44 g/mol olduğuna göre, başlangıçtaki CaCO3 örneğinin saflık yüzdesi kaçtır?
- 🧪 A) 50
- 🧪 B) 55
- 🧪 C) 66
- 🧪 D) 75
- 🧪 E) 80
Çözüm:
Öncelikle reaksiyon denklemini yazalım:
$CaCO_3(k) \rightarrow CaO(k) + CO_2(g)$
1 mol $CaCO_3$’ten 1 mol $CO_2$ oluşur.
$CO_2$’nin mol sayısını bulalım:
$n(CO_2) = \frac{m}{M} = \frac{30 \text{ gram}}{44 \text{ g/mol}} \approx 0.68 \text{ mol}$
Oluşan $CO_2$ miktarı kadar $CaCO_3$ tepkimeye girmiştir. O halde tepkimeye giren $CaCO_3$’ün kütlesini bulalım:
$m(CaCO_3) = n \times M = 0.68 \text{ mol} \times 100 \text{ g/mol} = 68 \text{ gram}$
Saflık yüzdesini hesaplayalım:
$\text{Saflık Yüzdesi} = \frac{\text{Saf } CaCO_3 \text{ Kütlesi}}{\text{Toplam Karışım Kütlesi}} \times 100 = \frac{68 \text{ gram}}{80 \text{ gram}} \times 100 = 85\%$
Ancak, şıklarda bu değer yok. Soruda bir hata olabilir veya şıklarda bir yanlışlık olabilir. En yakın şık E) 80'dir, ancak doğru cevap %85 olmalıdır. Bu tip durumlarda, sınavda soruyu dikkatlice kontrol etmek ve emin değilseniz boş bırakmak en iyisidir.
