2026 TYT Kimya: Verim Hesaplamaları Örnek Sorular ve Çözümleri

Question

Verim hesaplamalarını yaparken hangi formülleri kullanacağımı ve sorularda nasıl uygulayacağımı karıştırıyorum. Hangi bilgileri kullanmam gerekiyor ve sonuçları nasıl yorumlamalıyım?

Answer 1

🧪 2026 TYT Kimya: Verim Hesaplamaları

Verim hesaplamaları, kimyasal tepkimelerde elde edilen ürün miktarının, teorik olarak elde edilebilecek maksimum ürün miktarına oranını belirlememize yarar. Gerçek hayatta, hiçbir tepkime %100 verimle gerçekleşmez. İşte bu yüzden verim hesaplamaları önemlidir.

💯 Verim Nedir?

Verim, bir kimyasal tepkimede elde edilen ürün miktarının, teorik olarak elde edilmesi beklenen ürün miktarına oranıdır. Yüzde olarak ifade edilir.

Verim (%) = (Elde Edilen Gerçek Miktar / Teorik Miktar) x 100

📝 Verim Hesaplaması İçin Bilmeniz Gerekenler

• ⚖️ Teorik Verim: Bir tepkimenin tam olarak gerçekleşmesi durumunda elde edilebilecek maksimum ürün miktarıdır.
• 🧪 Gerçek Verim: Laboratuvar ortamında yapılan bir deneyde elde edilen ürün miktarıdır.
• 💯 Sınırlayıcı Bileşen: Tepkimede ilk tükenen ve ürün miktarını belirleyen bileşendir.

🔢 Örnek Soru 1:

2 mol N₂ gazı ile 6 mol H₂ gazı tepkimeye girerek NH₃ gazı oluşturuyor. Tepkime sonucunda 27.2 gram NH₃ gazı elde ediliyor. Tepkimenin verimi yüzde kaçtır? (NH₃ = 17 g/mol)

N₂(g) + 3H₂(g) → 2NH₃(g)

Çözüm:

1. Sınırlayıcı bileşeni bulalım:
• N₂ için: 2 mol / 1 = 2
• H₂ için: 6 mol / 3 = 2

Her iki değer de eşit olduğundan, tepkime tam verimle gerçekleşiyor varsayılır.

2. Teorik verimi hesaplayalım:

2 mol N₂'den 4 mol NH₃ oluşur (tepkime denklemine göre).

4 mol NH₃ = 4 x 17 g/mol = 68 gram NH₃ (teorik verim)

3. Gerçek verimi biliyoruz: 27.2 gram NH₃
4. Verimi hesaplayalım:

Verim = (27.2 / 68) x 100 = %40

➕ Örnek Soru 2:

120 gram CaCO₃ katısı yeterince ısıtıldığında CaO katısı ve CO₂ gazı oluşuyor. Tepkime sonucunda 56 gram CaO katısı elde edildiğine göre tepkimenin verimi yüzde kaçtır? (CaCO₃ = 100 g/mol, CaO = 56 g/mol)

CaCO₃(k) → CaO(k) + CO₂(g)

Çözüm:

1. Teorik verimi hesaplayalım:

120 gram CaCO₃ = 120 / 100 = 1.2 mol CaCO₃

1 mol CaCO₃'ten 1 mol CaO oluşur (tepkime denklemine göre).

1.2 mol CaCO₃'ten 1.2 mol CaO oluşur.

1.2 mol CaO = 1.2 x 56 g/mol = 67.2 gram CaO (teorik verim)

2. Gerçek verimi biliyoruz: 56 gram CaO
3. Verimi hesaplayalım:

Verim = (56 / 67.2) x 100 = %83.33

💡 İpuçları

• 📝 Tepkime denklemini doğru yazdığınızdan emin olun.
• ⚖️ Mol kavramını ve mol kütlesini iyi bilin.
• 🔢 Sınırlayıcı bileşeni doğru tespit edin.
• 💯 Verimi hesaplarken, gerçek verimi teorik verime oranladığınızdan emin olun.