🇹🇷 Demokratikleşme Çabaları (1923-1950)
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra, tek partili dönemde (1923-1946) demokrasiye geçiş için çeşitli adımlar atılmıştır. Bu dönemdeki çabalar, çok partili hayata geçişin zeminini hazırlamıştır.
🇹🇷 Tek Parti Döneminde Demokrasi Arayışları
- 🍎 Halk Fırkası'nın Kurulması (1923): Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurulan bu parti, daha sonra Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) adını almıştır. Ülkenin modernleşmesi ve kalkınması için önemli adımlar atmıştır.
- 🍎 Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924): Kazım Karabekir ve arkadaşları tarafından kurulan ilk muhalefet partisidir. Ancak, Şeyh Sait İsyanı ile ilgisi olduğu gerekçesiyle kısa süre sonra kapatılmıştır.
- 🍎 Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930): Atatürk'ün isteği üzerine Ali Fethi Okyar tarafından kurulmuştur. Amacı, hükümetin denetlenmesini sağlamak ve farklı görüşlerin Meclis'e yansımasını sağlamaktı. Ancak, kısa sürede büyük ilgi görünce Atatürk tarafından feshedilmiştir.
🇹🇷 Çok Partili Hayata Geçiş (1946)
- 🍎 Demokrat Parti'nin Kurulması (1946): Adnan Menderes, Celal Bayar, Refik Koraltan ve Fuat Köprülü tarafından kurulmuştur. CHP'nin tek parti yönetimine karşı bir alternatif oluşturmuştur.
- 🍎 1946 Seçimleri: Türkiye'de çok partili hayata geçişin ilk seçimleri yapılmıştır. Seçimlerde CHP çoğunluğu sağlamış, ancak Demokrat Parti önemli bir muhalefet gücü olarak ortaya çıkmıştır. Seçimlerde "açık oy, gizli sayım" ilkesi uygulanmıştır.
- 🍎 1950 Seçimleri: Demokrat Parti büyük bir zafer kazanarak iktidara gelmiştir. Bu seçimler, Türkiye'de iktidarın seçimle el değiştirdiği ilk demokratik seçim olmuştur.
🇹🇷 Demokratikleşme Çabalarının Önemi
- 🍎 Halkın Yönetime Katılımı: Çok partili hayata geçiş, halkın yönetime daha fazla katılımını sağlamıştır.
- 🍎 Farklı Görüşlerin Temsili: Farklı siyasi partilerin kurulması, farklı görüşlerin Meclis'te temsil edilmesine olanak tanımıştır.
- 🍎 Demokratik Kurumların Gelişimi: Demokratikleşme çabaları, Türkiye'de demokratik kurumların gelişmesine katkıda bulunmuştur.
📝 LGS İnkılap Tarihi: Demokratikleşme Çabaları Test Soruları
Aşağıda, 8. sınıf İnkılap Tarihi dersinin "Demokratikleşme Çabaları" konusunu pekiştirmek için hazırlanmış test soruları bulunmaktadır.
-
Soru 1: Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de tek parti döneminde kurulan muhalefet partilerinden biri değildir?
- A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- B) Serbest Cumhuriyet Fırkası
- C) Demokrat Parti
- D) Ahali Fırkası
-
Soru 2: Türkiye'de çok partili hayata geçiş hangi yılda gerçekleşmiştir?
- A) 1923
- B) 1930
- C) 1946
- D) 1950
-
Soru 3: 1950 seçimlerinde iktidara gelen parti hangisidir?
- A) Cumhuriyet Halk Partisi
- B) Demokrat Parti
- C) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- D) Serbest Cumhuriyet Fırkası
-
Soru 4: Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurucusu kimdir?
- A) Mustafa Kemal Atatürk
- B) İsmet İnönü
- C) Ali Fethi Okyar
- D) Kazım Karabekir
Cevap Anahtarı:
- 1. C
- 2. C
- 3. B
- 4. C