🎨 ALES'te Anlatım Bozuklukları: En Sık Karşılaşılan Hatalar ve Çözüm Yolları
Anlatım bozuklukları, ALES'te sözel mantık ve Türkçe sorularında karşımıza çıkan, dikkat gerektiren bir konudur. Cümlelerin anlamını doğru bir şekilde ifade edememesi veya dilbilgisi kurallarına aykırı olması durumunda ortaya çıkar. İşte ALES'te en sık karşılaşılan anlatım bozuklukları ve bu hataları nasıl düzeltebileceğimize dair ipuçları:
🎈 Gereksiz Sözcük Kullanımı (Yalınlık İlkesi)
Bir cümlede aynı anlamı taşıyan veya cümlenin anlamını değiştirmeyen sözcüklerin kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar. Bu duruma gereksiz sözcük kullanımı denir.
- 🍎 Örnek: "Gelecek sene kesinlikle sınavı mutlaka kazanacağım." (Kesinlikle ve mutlaka aynı anlamı taşıdığı için biri gereksizdir.)
- ✅ Düzeltme: "Gelecek sene sınavı mutlaka kazanacağım."
🎈 Özne-Yüklem Uyuşmazlığı
Cümledeki özne ile yüklemin sayı, kişi ve olumluluk-olumsuzluk bakımından uyumlu olması gerekir. Aksi takdirde anlatım bozukluğu ortaya çıkar.
- 🍎 Örnek: "Ben ve arkadaşım sinemaya gittim." (Özne çoğul olduğu halde yüklem tekil kullanılmıştır.)
- ✅ Düzeltme: "Ben ve arkadaşım sinemaya gittik."
🎈 Tümleç (Nesne/Dolaylı Tümleç) Eksikliği
Bazı cümlelerde, özellikle sıralı ve bağlı cümlelerde, tümleçlerin eksik kullanılması anlam belirsizliğine yol açar.
- 🍎 Örnek: "Kitabı okudum ve çok beğenmiştim." (Neyi beğendiği belirtilmemiş.)
- ✅ Düzeltme: "Kitabı okudum ve kitabı çok beğenmiştim."
🎈 Tamlama Yanlışları
İsim ve sıfat tamlamalarında yapılan hatalar da anlatım bozukluğuna neden olabilir.
- 🍎 Örnek: "Okul ve dershane arkadaşlarımla buluştuk." (Okul arkadaşları ve dershane arkadaşları denmeliydi.)
- ✅ Düzeltme: "Okul arkadaşlarımla ve dershane arkadaşlarımla buluştuk."
🎈 Çatı Uyuşmazlığı
Fiilimsilerin kullanıldığı cümlelerde, fiilimsilerin çatısı ile temel cümlenin yükleminin çatısı arasında uyumsuzluk olabilir.
- 🍎 Örnek: "Sınavı kazanmak için çok çalışıldı." (Kim tarafından çalışıldığı belli değil.)
- ✅ Düzeltme: "Sınavı kazanmak için çok çalıştım."
🎈 Anlam Belirsizliği
Cümlede kullanılan sözcüklerin birden fazla anlama gelmesi veya cümlenin farklı şekillerde yorumlanabilmesi durumunda anlam belirsizliği ortaya çıkar.
- 🍎 Örnek: "Yaşlı adama araba çarptı." (Yaşlı olan adam mı, yoksa araba mı?)
- ✅ Düzeltme: "Araba yaşlı bir adama çarptı."
🎈 Yanlış Sözcük Seçimi
Anlamca birbirine yakın olan sözcüklerin karıştırılması veya yanlış sözcüğün kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.
- 🍎 Örnek: "Bu ilaç yan etkiler yapabilir." (Yan etki yerine etki kullanılmalı.)
- ✅ Düzeltme: "Bu ilaç yan etkileri gösterebilir."
🎈 Mantık Hataları
Cümledeki yargıların mantıksal olarak tutarsız olması durumunda ortaya çıkar.
- 🍎 Örnek: "Türkiye'nin en kalabalık şehri Ankara'dır." (En kalabalık şehir İstanbul'dur.)
- ✅ Düzeltme: "Türkiye'nin başkenti Ankara'dır."
🎈 Deyim ve Atasözü Yanlışları
Deyim ve atasözlerinin anlamını bilmeden veya yanlış kullanarak cümle kurmak anlatım bozukluğuna neden olur.
- 🍎 Örnek: "Ağzından bal damlıyordu ama söyledikleri doğru değildi." (Ağzından bal damlamak olumlu bir durumu ifade eder.)
- ✅ Düzeltme: "Söyledikleri doğru olmamasına rağmen çok güzel konuşuyordu."
🎈 Noktalama Yanlışları
Noktalama işaretlerinin yanlış veya eksik kullanılması cümlenin anlamını değiştirebilir ve anlatım bozukluğuna yol açabilir.
- 🍎 Örnek: "Okumayı çok seviyorum." (Virgül eksikliği anlamı değiştirir.)
- ✅ Düzeltme: "Okumayı, çok seviyorum."
💡 Sonuç
ALES'te anlatım bozukluklarını doğru bir şekilde tespit edebilmek için bol bol pratik yapmak, dilbilgisi kurallarını iyi öğrenmek ve dikkatli okumak önemlidir. Bu sayede sınavda bu tür sorularda başarıya ulaşabilirsiniz.
