🎨 ALES'te Grafik Okuma: Görsel Zekanı Konuştur
ALES'te sayısal ve sözel mantık sorularının önemli bir bölümünü grafik yorumlama becerisi oluşturur. Başarılı olmak için sadece formülleri bilmek yetmez, aynı zamanda grafikleri doğru okuyup analiz edebilmek gerekir. İşte ALES'te grafik sorularını çözerken kullanabileceğin stratejiler:
- 📊 Grafik Türünü Tanı: Her grafik türünün (çizgi, sütun, daire, vb.) kendine özgü bir amacı ve sunduğu bilgi türü vardır. Hangi grafik türünün hangi bilgiyi daha iyi sunduğunu bilmek, yorumlama hızını artırır.
- 🧭 Eksenleri İncele: Grafiğin eksenlerinde hangi verilerin gösterildiğine dikkat et. Eksenlerin birimleri, aralıkları ve neyi ifade ettikleri sorunun çözümünde kritik öneme sahiptir.
- 🔍 Başlığı ve Etiketleri Oku: Grafik başlığı, grafiğin genel olarak ne hakkında olduğunu belirtir. Etiketler ise grafikteki farklı öğelerin ne anlama geldiğini açıklar. Bu bilgileri dikkatlice okumak, grafiği doğru anlamana yardımcı olur.
- 📉 Trendleri Belirle: Grafikteki verilerin zaman içindeki değişimini (artış, azalış, durağanlık) incele. Trendleri belirlemek, gelecekle ilgili tahminler yapmanı ve neden-sonuç ilişkilerini anlamanı sağlar.
- 🔢 Verileri Karşılaştır: Grafikteki farklı veri noktalarını karşılaştır. En yüksek, en düşük, ortalama gibi değerleri belirle. Bu karşılaştırmalar, sorunun çözümüne yönelik ipuçları verebilir.
- 🤔 Çıkarımlar Yap: Grafikteki verilerden yola çıkarak mantıksal çıkarımlar yap. Veriler arasındaki ilişkileri ve olası neden-sonuç bağlantılarını değerlendir.
- ✍️ Not Al: Grafiği incelerken önemli gördüğün noktaları not al. Bu notlar, soruyu çözerken grafiğe tekrar tekrar bakmanı engelleyerek zaman kazanmanı sağlar.
- ⏰ Zamanı Yönet: Grafik soruları genellikle zaman alıcıdır. Her soruya ayıracağın süreyi önceden belirle ve bu süreye uymaya çalış. Eğer bir soruyla çok fazla zaman kaybediyorsan, o soruyu geçip daha sonra tekrar dön.
📈 Grafik Türlerine Göre Stratejiler
- 📊 Çizgi Grafikler: Zaman içindeki değişimleri göstermek için idealdir. Eğrinin eğimi, değişimin hızını gösterir.
- 🏢 Sütun Grafikler: Farklı kategorilerdeki verileri karşılaştırmak için kullanılır. Sütunların yüksekliği, verilerin büyüklüğünü gösterir.
- 🍩 Daire Grafikler: Bir bütünün parçalarını göstermek için kullanılır. Dilimlerin büyüklüğü, her bir parçanın bütün içindeki payını gösterir.
- 散布図 Dağılım Grafikleri: İki değişken arasındaki ilişkiyi göstermek için kullanılır. Noktaların yoğunluğu, ilişkinin gücünü gösterir.
🧮 Örnek Soru ve Çözümü (LaTeX ile)
Aşağıdaki grafik, bir şirketin son 5 yıldaki gelir ve giderlerini göstermektedir.
Soru: Şirketin 2020-2022 yılları arasındaki ortalama geliri, 2018-2019 yılları arasındaki ortalama giderinden kaç TL fazladır?
Çözüm:
Öncelikle 2020-2022 yılları arasındaki ortalama geliri hesaplayalım. Gelirler sırasıyla $G_{2020}$, $G_{2021}$ ve $G_{2022}$ olsun. Ortalama gelir:
$\frac{G_{2020} + G_{2021} + G_{2022}}{3}$
Diyelim ki grafikten okuduğumuz değerler $G_{2020} = 100$, $G_{2021} = 120$, $G_{2022} = 140$ olsun. O zaman ortalama gelir:
$\frac{100 + 120 + 140}{3} = \frac{360}{3} = 120$
Şimdi de 2018-2019 yılları arasındaki ortalama gideri hesaplayalım. Giderler sırasıyla $X_{2018}$ ve $X_{2019}$ olsun. Ortalama gider:
$\frac{X_{2018} + X_{2019}}{2}$
Diyelim ki grafikten okuduğumuz değerler $X_{2018} = 80$ ve $X_{2019} = 90$ olsun. O zaman ortalama gider:
$\frac{80 + 90}{2} = \frac{170}{2} = 85$
Son olarak, ortalama gelir ile ortalama gider arasındaki farkı bulalım:
$120 - 85 = 35$
Yani, şirketin 2020-2022 yılları arasındaki ortalama geliri, 2018-2019 yılları arasındaki ortalama giderinden 35 TL fazladır.
