ALES'e Hazırlık: Dilbilgisi ve Anlatım Bozuklukları Hızlı Tekrar

Question

Dilbilgisi ve anlatım bozukluklarını hatırlamakta zorlanıyorum. Çok fazla kural var ve hangisinin nerede kullanıldığını karıştırıyorum. Hızlı bir tekrar yapmam lazım.

Answer 1

📚 ALES Dilbilgisi ve Anlatım Bozuklukları: Hızlı Tekrar

Dilbilgisi ve anlatım bozuklukları, ALES'te dikkat edilmesi gereken önemli konulardandır. İşte size hızlı bir tekrar için özet bilgiler:

📌 Sözcükte Anlam

• 🔑 Gerçek Anlam: Bir sözcüğün akla gelen ilk anlamıdır.
• 💡 Mecaz Anlam: Sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır.
• 🎭 Terim Anlam: Bilim, sanat, spor gibi özel alanlara özgü sözcüklerdir.
• 🔗 Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler: Aynı anlamı taşıyan farklı sözcüklerdir. Örneğin: "siyah-kara".
• ⚔️ Zıt Anlamlı (Karşıt) Sözcükler: Birbiriyle anlamca çelişen sözcüklerdir. Örneğin: "iyi-kötü".
• 📣 Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler: Yazılışları aynı, anlamları farklı olan sözcüklerdir. Örneğin: "yüz" (isim) ve "yüzmek" (fiil).

📌 Cümle Ögeleri

• 👤 Özne: Cümlede işi yapan veya hakkında bilgi verilen öğedir.
• 🎯 Yüklem: Cümlede işi, oluşu, durumu bildiren öğedir.
• ℹ️ Nesne: Öznenin yaptığı işten etkilenen öğedir. Belirtili nesne "-i" hal ekini alır.
• 📍 Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemin yöneldiği, bulunduğu veya çıktığı yeri gösteren öğedir. "-e, -de, -den" hal eklerini alır.
• ⌛ Zarf Tümleci: Yüklemin nasıl, ne zaman, ne kadar, neden yapıldığını gösteren öğedir.

📌 Anlatım Bozuklukları

• ❌ Gereksiz Sözcük Kullanımı: Aynı anlamı taşıyan sözcüklerin bir arada kullanılmasıdır. Örneğin: "Aşağı yukarı yaklaşık beş saat sürdü."
• 🔀 Anlam Belirsizliği: Cümlede anlamın net olmamasıdır. Örneğin: "O, babasını çok seviyor." (Kim?)
• 📍 Yanlış Sözcük Kullanımı: Anlamca uygun olmayan sözcüğün kullanılmasıdır. Örneğin: "Bu ilaç yan etkiler gösterebilir." (Doğrusu: "olumsuz etkiler")
• 🤝 Çatı Uyuşmazlığı: Fiil çatısının özneyle uyumlu olmamasıdır. Örneğin: "Koşarak eve gelindi." (Doğrusu: "Koşarak eve geldim.")
• 🧩 Tamlama Yanlışları: İsim veya sıfat tamlamasında yapılan hatalardır. Örneğin: "Okul ve dershane masrafları." (Doğrusu: "Okul masrafları ve dershane masrafları")
• ➕ Ek Yanlışları: Gereksiz ek kullanılması veya yanlış ek kullanılmasıdır. Örneğin: "Seninle de geleceğim." (Doğrusu: "Seninle geleceğim.")

📌 Yazım Kuralları

• ✍️ Büyük Harflerin Kullanımı: Cümle başları, özel isimler, kurum ve kuruluş adları büyük harfle başlar.
• 🔢 Sayıların Yazımı: Sayılar metin içinde yazıyla yazılır, ancak para tutarı, ölçü birimi gibi durumlarda rakamla yazılabilir.
• ✔️ "de/da" Bağlacı ve "-de/-da" Hal Eki: Bağlaç ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. Hal eki bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
• ❓ Soru İşareti: Soru cümlelerinin sonuna konur.
• ❗️ Ünlem İşareti: Sevinç, şaşkınlık, acı gibi duyguları ifade eden cümlelerin sonuna konur.
• , Virgül: Eş görevli sözcükleri ayırmak, sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.

📌 Noktalama İşaretleri

• Nokta: Cümlenin sonuna konur. Kısaltmaların sonuna konur.
• Virgül: Eş görevli kelimeleri ayırır. Sıralı cümleleri ayırır. Ara sözlerin başına ve sonuna konur.
• Noktalı Virgül: Cümle içinde virgülle ayrılmış tür veya takımları ayırmak için kullanılır.
• İki Nokta: Açıklama yapılacak cümlelerin başına konur.
• Üç Nokta: Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
• Soru İşareti: Soru cümlelerinin sonuna konur.
• Ünlem İşareti: Sevinç, şaşkınlık, korku gibi duyguları belirten cümlelerin sonuna konur.
• Tırnak İşareti: Başka birinden alınan sözleri belirtmek için kullanılır.
• Ayraç (Parantez): Cümle içindeki açıklamalar için kullanılır.
• Kısa Çizgi: Satıra sığmayan kelimeleri bölmek için kullanılır.
• Uzun Çizgi: Konuşma metinlerinde konuşan kişiyi belirtmek için kullanılır.