🎨 ALES'te Oran-Orantı ve Yüzde Sorularına Grafiklerle Hızlı Çözüm Taktikleri
Oran-orantı ve yüzde problemleri, ALES'in sayısal bölümünde sıklıkla karşılaşılan ve doğru stratejilerle kolayca çözülebilen soru tiplerindendir. Bu konularda grafik kullanımı, özellikle karmaşık problemleri görselleştirerek anlamayı kolaylaştırır ve çözüm hızını artırır. İşte size bu konuda yardımcı olacak bazı taktikler:
📊 Doğru Orantı ve Ters Orantı Grafikleri
Doğru orantı, iki çokluktan biri artarken diğerinin de aynı oranda artmasıdır. Ters orantıda ise, bir çokluk artarken diğeri aynı oranda azalır.
*
- 🍎 Doğru Orantı Grafiği: Genellikle doğrusal bir grafik şeklinde ifade edilir. Örneğin, bir işçi sayısı ile yapılan iş miktarı arasındaki ilişki doğru orantılıdır. İşçi sayısı arttıkça yapılan iş miktarı da artar. Bu durumu bir grafik üzerinde gösterirken, x eksenine işçi sayısını, y eksenine yapılan iş miktarını yerleştirebilirsiniz. Grafiğin eğimi, orantı sabitini verir.
- 🍎 Ters Orantı Grafiği: Hiperbolik bir eğri şeklinde ifade edilir. Örneğin, bir işin bitirilme süresi ile işçi sayısı arasındaki ilişki ters orantılıdır. İşçi sayısı arttıkça işin bitirilme süresi azalır. Bu durumu bir grafik üzerinde gösterirken, x eksenine işçi sayısını, y eksenine işin bitirilme süresini yerleştirebilirsiniz.
📈 Yüzde Problemlerinde Grafik Kullanımı
Yüzde problemleri, genellikle bir bütünün belirli bir oranını bulmayı veya iki farklı miktarı yüzde olarak karşılaştırmayı içerir. Grafiklerle bu tür problemleri çözmek, özellikle artış ve azalışları görselleştirmek açısından faydalıdır.
*
- 🍎 Pasta Grafikleri (Daire Grafikleri): Bir bütünün parçalarını göstermek için idealdir. Örneğin, bir şirketin gelir kaynaklarını veya bir öğrencinin harcamalarını göstermek için kullanılabilir. Her dilimin açısı, o parçanın bütün içindeki yüzdesini temsil eder.
- 🍎 Çubuk Grafikleri (Sütun Grafikleri): Farklı kategorilerdeki değerleri karşılaştırmak için kullanılır. Örneğin, farklı yıllardaki satış rakamlarını veya farklı ürünlerin pazar paylarını karşılaştırmak için kullanılabilir. Çubukların yüksekliği, o kategorinin değerini temsil eder.
- 🍎 Çizgi Grafikleri: Bir değerin zaman içindeki değişimini göstermek için kullanılır. Örneğin, bir hisse senedinin fiyatının zaman içindeki değişimini veya bir şehrin nüfusunun zaman içindeki değişimini göstermek için kullanılabilir. Çizginin eğimi, o değerin değişim hızını temsil eder.
✍️ Grafiklerle Hızlı Çözüm Örnekleri
Şimdi de bu taktikleri nasıl kullanabileceğinize dair birkaç örnek inceleyelim.
*
- 🍎 Örnek 1: Bir malın fiyatı önce %20 artırılıyor, sonra %10 indiriliyor. Bu malın son fiyatı ilk fiyatına göre yüzde kaç değişmiştir?
Bu soruyu çözmek için bir tablo oluşturabilirsiniz. Örneğin, malın ilk fiyatı 100 TL olsun. %20 artışla fiyatı 120 TL olur. Daha sonra %10 indirimle fiyatı 108 TL olur. Yani, malın fiyatı ilk fiyatına göre %8 artmıştır. Bunu bir sütun grafiği ile görselleştirebilirsiniz. İlk fiyatı ve son fiyatı gösteren iki sütun çizerek, aradaki farkı daha net görebilirsiniz.
- 🍎 Örnek 2: Bir havuzu A musluğu 4 saatte, B musluğu 6 saatte doldurmaktadır. İki musluk birlikte açılırsa havuz kaç saatte dolar?
Bu soruyu çözmek için, muslukların bir saatte doldurduğu miktarları bulabilirsiniz. A musluğu bir saatte havuzun $\frac{1}{4}$'ünü, B musluğu bir saatte havuzun $\frac{1}{6}$'sını doldurur. İki musluk birlikte bir saatte havuzun $\frac{1}{4} + \frac{1}{6} = \frac{5}{12}$'sini doldurur. Yani, havuzun tamamı $\frac{12}{5}$ saatte dolar. Bu durumu bir çizgi grafiği ile görselleştirebilirsiniz. Zamanı x eksenine, havuzun doluluk oranını y eksenine yerleştirerek, her musluğun ayrı ayrı ve birlikte dolum hızını gösteren çizgiler çizebilirsiniz.
💡 İpuçları ve Stratejiler
*
- 🍎 Soruyu Anlama: Öncelikle soruyu dikkatlice okuyun ve ne istendiğini tam olarak anlayın. Verilen bilgileri not alın ve soruyu görselleştirmeye çalışın.
- 🍎 Uygun Grafiği Seçme: Sorunun türüne göre en uygun grafiği seçin. Doğru orantı için doğrusal grafik, ters orantı için hiperbolik grafik, yüzde problemleri için pasta, çubuk veya çizgi grafikleri kullanabilirsiniz.
- 🍎 Grafiği Doğru Çizme: Grafiği doğru bir şekilde çizmek, doğru sonuca ulaşmanın anahtarıdır. Eksenleri doğru etiketleyin, ölçekleri doğru ayarlayın ve verileri doğru bir şekilde yerleştirin.
- 🍎 Pratik Yapma: Grafiklerle soru çözme becerilerinizi geliştirmek için bol bol pratik yapın. Farklı türdeki soruları çözerek, hangi grafiğin hangi durumda daha uygun olduğunu daha iyi anlayabilirsiniz.
Bu taktiklerle ALES'te oran-orantı ve yüzde sorularını daha hızlı ve doğru bir şekilde çözebilirsiniz. Unutmayın, pratik yapmak başarının anahtarıdır!
