🧪 Asit-Baz Titrasyonu Nedir?
Asit-baz titrasyonu, bir çözeltideki asit veya baz konsantrasyonunu bulmak için kullanılan bir yöntemdir. Bu işlemde, derişimi bilinen bir asit veya baz çözeltisi (titrant), derişimi bilinmeyen asit veya baz çözeltisine (analit) yavaşça eklenir. Titrasyon, reaksiyonun tamamlandığı noktaya (eşdeğerlik noktası) ulaşılana kadar devam eder. Eşdeğerlik noktası genellikle bir indikatör veya pH metre ile belirlenir.
- 🧪 Titrant: Derişimi bilinen standart çözelti.
- 🧪 Analit: Derişimi bilinmeyen çözelti.
- 🧪 Eşdeğerlik Noktası: Asit ve bazın tamamen nötrleştiği nokta.
- 🧪 İndikatör: Eşdeğerlik noktasında renk değiştiren madde.
⚗️ Asit-Baz Titrasyonlarında Kullanılan Formüller
Asit-baz titrasyonlarında kullanılan temel formül, titrasyonun eşdeğerlik noktasında asit ve bazın mol sayılarının eşitlenmesine dayanır.
$M_A \cdot V_A \cdot n_A = M_B \cdot V_B \cdot n_B$
Burada:
- ⚗️ $M_A$: Asidin molar derişimi
- ⚗️ $V_A$: Asidin hacmi (litre veya mL)
- ⚗️ $n_A$: Asidin tesir değerliği (bir molekül asidin verebileceği $H^+$ iyonu sayısı)
- ⚗️ $M_B$: Bazın molar derişimi
- ⚗️ $V_B$: Bazın hacmi (litre veya mL)
- ⚗️ $n_B$: Bazın tesir değerliği (bir molekül bazın verebileceği $OH^-$ iyonu sayısı)
🧮 Titrasyon Hesaplama Yöntemleri
1.
Verilenleri Belirleme: Soruda verilen asit ve bazın derişimlerini, hacimlerini ve tesir değerliklerini belirleyin.
2.
Formülü Uygulama: $M_A \cdot V_A \cdot n_A = M_B \cdot V_B \cdot n_B$ formülünü kullanarak bilinmeyen değeri hesaplayın.
3.
Birimlere Dikkat: Hacimleri aynı birimde (litre veya mL) kullandığınızdan emin olun.
4.
Tesir Değerliğini Belirleme: Asitler için tesir değerliği, suya verebileceği $H^+$ iyonu sayısıdır. Örneğin, $HCl$ için 1, $H_2SO_4$ için 2'dir. Bazlar için tesir değerliği, suya verebileceği $OH^-$ iyonu sayısıdır. Örneğin, $NaOH$ için 1, $Ca(OH)_2$ için 2'dir.
📝 Örnek Soru ve Çözümü
Soru: 0.1 M $HCl$ çözeltisinden 20 mL, derişimi bilinmeyen $NaOH$ çözeltisi ile titre ediliyor. Eşdeğerlik noktasına ulaşmak için 25 mL $NaOH$ çözeltisi gerektiğine göre, $NaOH$ çözeltisinin derişimi kaç M'dir?
Çözüm:
* $M_A = 0.1 \ M$ ($HCl$)
* $V_A = 20 \ mL$ ($HCl$)
* $n_A = 1$ ($HCl$ için tesir değerliği)
* $M_B = ?$ ($NaOH$)
* $V_B = 25 \ mL$ ($NaOH$)
* $n_B = 1$ ($NaOH$ için tesir değerliği)
Formülü uygulayalım:
$0.1 \ M \cdot 20 \ mL \cdot 1 = M_B \cdot 25 \ mL \cdot 1$
$M_B = \frac{0.1 \cdot 20}{25} = 0.08 \ M$
Cevap: $NaOH$ çözeltisinin derişimi 0.08 M'dir.
