🧬 AYT Biyoloji Bağışıklık Sistemi Çıkmış Sorular Testi: Kendini Sına!
Bağışıklık sistemi, vücudumuzu hastalıklara karşı koruyan karmaşık bir savunma mekanizmasıdır. AYT Biyoloji sınavında bu konuyla ilgili sorular sıklıkla karşımıza çıkar. İşte, geçmiş yıllarda çıkmış sorulardan derlediğimiz bir test ile bilgilerinizi sınama ve eksiklerinizi belirleme fırsatı!
🛡️ Bağışıklık Sistemine Genel Bakış
- 🦠 Doğal Bağışıklık (Doğuştan Gelen Bağışıklık): Vücudun ilk savunma hattıdır. Hızlı tepki verir ancak özgül değildir.
- 💉 Kazanılmış Bağışıklık (Edinilmiş Bağışıklık): Antijenlere özgüdür ve daha yavaş gelişir. Lenfositler (T ve B hücreleri) tarafından sağlanır.
- 🧱 Antijen: Vücuda yabancı olan ve bağışıklık tepkisini tetikleyen maddelerdir.
- Antibiyotik: Bakteriyel enfeksiyonlara karşı kullanılır. Virüslere karşı etkili değildir.
📝 Çıkmış Sorular ve Çözümleri
Aşağıdaki sorular, geçmiş yıllarda AYT'de çıkmış bağışıklık sistemi sorularından derlenmiştir. Her soruyu dikkatlice okuyun ve doğru cevabı bulmaya çalışın. Cevaplarınızı kontrol etmek için çözümleri inceleyebilirsiniz.
Soru 1: (2018 AYT)
Aşağıdakilerden hangisi, kazanılmış bağışıklığın özelliklerinden biri değildir?
- Antijenlere özgüdür.
- Lenfositler aracılığıyla sağlanır.
- Hızlı tepki verir.
- Hafıza hücreleri oluşturur.
- Aktif ve pasif olmak üzere iki çeşidi vardır.
Çözüm: Kazanılmış bağışıklık antijenlere özgüdür, lenfositler aracılığıyla sağlanır, hafıza hücreleri oluşturur ve aktif/pasif olmak üzere iki çeşidi vardır. Ancak, kazanılmış bağışıklık doğal bağışıklığa göre daha yavaş tepki verir. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 2: (2020 AYT)
Aşağıdaki şemada, insanda bağışıklık sistemi hücrelerinden bazıları arasındaki ilişki gösterilmiştir.
Buna göre, numaralandırılmış hücrelerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
- 1: Makrofaj, 2: B lenfosit, 3: T yardımcı lenfosit
- 1: T yardımcı lenfosit, 2: B lenfosit, 3: Makrofaj
- 1: B lenfosit, 2: Makrofaj, 3: T yardımcı lenfosit
- 1: Makrofaj, 2: T yardımcı lenfosit, 3: B lenfosit
- 1: T yardımcı lenfosit, 2: Makrofaj, 3: B lenfosit
Çözüm: Şemayı incelediğimizde, 1 numara antijeni sunan hücre olduğu için Makrofaj olmalıdır. 2 numara, makrofajdan uyarı alan ve diğer hücreleri aktive eden T yardımcı lenfosit olmalıdır. 3 numara ise antikor üreten B lenfosit olmalıdır. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 3: (2022 AYT)
Aşağıdakilerden hangisi, bir bireyin aktif bağışıklık kazanmasına yol açar?
- Annesinden plasenta yoluyla antikor geçmesi
- Serum enjekte edilmesi
- Aşı uygulanması
- Antikor içeren besinler tüketilmesi
- Başka bir bireyden kan transfüzyonu yapılması
Çözüm: Aktif bağışıklık, vücudun antijenlere karşı kendisinin antikor üretmesiyle kazanılır. Aşı uygulanması, vücuda zayıflatılmış veya ölü antijenlerin verilerek bağışıklık sisteminin uyarılmasını sağlar. Diğer seçeneklerde ise vücuda hazır antikorlar verilmektedir, bu durum pasif bağışıklığa örnektir. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.
💡 İpuçları ve Stratejiler
- 📚 Temel Kavramları Anla: Bağışıklık sistemi ile ilgili temel kavramları (antijen, antikor, lenfositler, vb.) iyice öğrenin.
- 🔄 Sistemleri Karşılaştır: Doğal ve kazanılmış bağışıklık arasındaki farkları, aktif ve pasif bağışıklık arasındaki farkları karşılaştırarak öğrenin.
- 🧪 Çıkmış Soruları Çöz: Geçmiş yıllarda çıkmış soruları çözerek soru tiplerini ve zorluk seviyelerini anlayın.
- 📝 Notlar Al: Çalışırken önemli gördüğünüz noktaları not alın ve düzenli olarak tekrar edin.
🎯 Başarılar!
Umarım bu test ve ipuçları, AYT Biyoloji sınavına hazırlanmanıza yardımcı olur. Unutmayın, düzenli çalışma ve pratik ile başarıya ulaşabilirsiniz!
