🎨 AYT Edebiyat: Edebi Sanatlar ve Soru Çözümleri
Edebi sanatlar, bir metnin anlamını zenginleştiren, anlatımı güçlendiren ve okuyucunun estetik zevkini artıran önemli unsurlardır. AYT Edebiyat sınavında da sıklıkla karşımıza çıkarlar. Bu nedenle edebi sanatları iyi anlamak ve soru çözerek pekiştirmek büyük önem taşır.
- ⭐ Teşbih (Benzetme): İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan benzetmedir.
Örnek: "Aslan gibi güçlü" ifadesinde güçlülük yönünden aslana benzetme yapılmıştır.
- ✨ İstiare (Eğretileme): Bir kavramın, başka bir kavram yerine kullanılmasıdır. Benzetme amacı güdülür ancak benzetilen veya benzeyen unsurlardan sadece biri belirtilir.
Örnek: "Güneş batınca içime bir hüzün çöktü." Burada güneş, sevgili yerine kullanılmıştır.
- 💫 Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması): Bir sözcüğün, ilgili olduğu başka bir sözcük yerine kullanılmasıdır.
Örnek: "Orhan Veli'yi okuyorum." Burada Orhan Veli'nin eserleri kastedilmektedir.
- 💡 Teşhis (Kişileştirme): İnsan dışındaki varlıklara insana özgü özellikler verilmesidir.
Örnek: "Ağaçlar fısıldıyordu." Ağaçlara fısıldama özelliği verilmiştir.
- 🔑 İntak (Konuşturma): İnsan dışındaki varlıkların konuşturulmasıdır. Teşhis sanatının bir türüdür.
Örnek: "Bulutlar dedi ki: 'Yağmur yağacak.'" Bulutlar konuşturulmuştur.
- 🌈 Tecahülüarif (Bilmezden Gelme): Bir şeyi bildiği halde bilmiyormuş gibi yapmaktır.
Örnek: "Şu karşıki dağlar mıdır, nedir?"
- ❓ Tevriye (İki Anlamlılık): Bir sözcüğün hem yakın anlamının hem de uzak anlamının kastedilmesidir.
Örnek: "Gül yağını süründü de gülden güzel oldu." Gül hem çiçek hem de gülmek anlamında kullanılmıştır.
- 🎁 Tenasüp (Uygunluk): Anlamca birbiriyle ilgili sözcüklerin bir arada kullanılmasıdır.
Örnek: "Kalem, kağıt, mürekkep bir araya gelince güzel bir yazı ortaya çıktı."
- ⚔️ Tezat (Zıtlık): Birbirine zıt kavramların bir arada kullanılmasıdır.
Örnek: "Ağlarım gülerim, derdimden beter."
- 🔄 Tekrir (Yineleme): Bir sözcüğün veya söz öbeğinin tekrarlanmasıdır.
Örnek: "Ben sana mecburum bilemezsin, ben sana..."
📚 Soru Çözümüyle Edebi Sanatları Pekiştirme
Edebi sanatları öğrendikten sonra bol bol soru çözerek konuyu pekiştirmek önemlidir. İşte size örnek bir soru ve çözüm yolu:
🤔 Örnek Soru:
Aşağıdaki dizelerin hangisinde "istiare" sanatı vardır?
A) Gökyüzü masmavi bir deniz gibiydi.
B) Bülbül güle aşık olmuş, şakıyor durmadan.
C) Bir ah çeksem dağı taşı eritirim.
D) Gözleri iki deniz, saçları gece.
E) Rüzgar esti, yapraklar dans etti.
✅ Çözüm:
Doğru cevap D seçeneğidir. "Gözleri iki deniz, saçları gece" dizesinde gözler denize, saçlar ise geceye benzetilmiştir. Ancak sadece benzeyenler belirtilmiş, benzetilenler söylenmemiştir. Bu nedenle istiare sanatı vardır.
* A seçeneğinde teşbih sanatı vardır (gökyüzü denize benzetiliyor).
* B seçeneğinde teşhis sanatı vardır (bülbül kişileştiriliyor).
* C seçeneğinde mübalağa sanatı vardır (abartma).
* E seçeneğinde teşhis sanatı vardır (yapraklar kişileştiriliyor).
🎯 Soru Çözme Taktikleri:
- 🔎 Soruyu dikkatlice okuyun ve ne istendiğini anlayın.
- 📝 Seçenekleri tek tek inceleyin ve edebi sanatları tespit etmeye çalışın.
- 🧠 Bildiğiniz edebi sanat tanımlarını hatırlayın ve seçeneklerle eşleştirin.
- ❌ Yanlış olduğunu düşündüğünüz seçenekleri eleyin.
- ✅ Doğru cevabı bulduğunuzdan emin olun.
✍️ Unutmayın!
Edebi sanatlar, edebiyatın renkleridir. Onları öğrenmek ve kullanmak, metinleri daha iyi anlamanızı ve yorumlamanızı sağlar. Bol bol pratik yaparak bu konuda ustalaşabilirsiniz. Başarılar!
