Bağıl hız, bir hareketlinin başka bir hareketliye göre olan hızıdır. Yani, bir arabanın içindeyken dışarıdaki başka bir arabanın hızını nasıl algıladığımızla ilgilidir. Günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bu durum, sınavlarda da karşımıza çıkabilir.
Bağıl hızın formülü şu şekildedir:
$V_{bağıl} = V_{hareketli} - V_{gözlemci}$
Burada:
Eğer iki araç aynı yönde hareket ediyorsa, bağıl hız, hızlar arasındaki farka eşittir.
Örneğin, bir otobüs 80 km/sa hızla giderken, aynı yönde 60 km/sa hızla giden bir araba, otobüsü 20 km/sa hızla uzaklaşıyor gibi görür.
$V_{bağıl} = |V_{otobüs} - V_{araba}| = |80 - 60| = 20$ km/sa
Eğer iki araç zıt yönde hareket ediyorsa, bağıl hız, hızların toplamına eşittir.
Örneğin, bir tren 100 km/sa hızla doğuya giderken, aynı anda 80 km/sa hızla batıya giden başka bir tren, ilk treni 180 km/sa hızla uzaklaşıyor gibi görür.
$V_{bağıl} = V_{tren1} + V_{tren2} = 100 + 80 = 180$ km/sa
Eğer araçlar farklı açılarda hareket ediyorsa, vektörel çıkarma işlemi yapmamız gerekir. Bu durumda, genellikle Pisagor teoremi veya kosinüs teoremi kullanılır.
Örneğin, bir tekne kuzeye 3 m/s hızla giderken, rüzgar doğuya 4 m/s hızla esiyorsa, teknenin rüzgara göre bağıl hızı:
$V_{bağıl} = \sqrt{V_{tekne}^2 + V_{rüzgar}^2} = \sqrt{3^2 + 4^2} = \sqrt{9 + 16} = \sqrt{25} = 5$ m/s
Bir araba A şehrinden B şehrine 90 km/sa hızla gidiyor. Aynı anda B şehrinden A şehrine 70 km/sa hızla başka bir araba geliyor. İki şehir arası 320 km ise, kaç saat sonra karşılaşırlar?
Çözüm:
Zıt yönde hareket ettikleri için bağıl hızları toplanır:
$V_{bağıl} = 90 + 70 = 160$ km/sa
Karşılaşma süresi:
$t = \frac{Mesafe}{V_{bağıl}} = \frac{320}{160} = 2$ saat
Cevap: 2 saat sonra karşılaşırlar.
