🌈 Blockchain Terimleri Sözlüğü: Bilmeniz Gereken Temel Kavramlar
Blockchain teknolojisi, son yıllarda adından sıkça söz ettiren, devrim niteliğinde bir yenilik. Ancak, bu teknolojinin karmaşık yapısı ve kendine özgü terminolojisi, başlangıçta kafa karıştırıcı olabilir. İşte blockchain dünyasına adım atmanıza yardımcı olacak temel kavramlar:
🔗 Blockchain (Blok Zinciri)
- 🔗 Tanım: Verilerin bloklar halinde birbirine zincirlenerek saklandığı, merkezi olmayan ve şeffaf bir kayıt defteri. Her blok, önceki bloğun şifrelenmiş bir özetini (hash) içerir, bu da zincirin değiştirilmesini zorlaştırır.
🔑 Kriptografi
- 🔑 Tanım: Bilginin güvenli bir şekilde iletilmesini ve saklanmasını sağlayan matematiksel teknikler bütünü. Blockchain'de, işlemlerin güvenliğini sağlamak, kimlikleri doğrulamak ve verilerin bütünlüğünü korumak için kullanılır.
📦 Blok
- 📦 Tanım: Blockchain üzerindeki verilerin gruplandırıldığı temel yapı taşı. Her blok, bir önceki bloğun hash'ini, zaman damgasını ve işlem verilerini içerir.
⛏️ Madencilik (Mining)
- ⛏️ Tanım: Blockchain ağında yeni bloklar oluşturma süreci. Madenciler, karmaşık matematiksel problemleri çözerek blokları doğrular ve ağa ekler. Bu işlem karşılığında kripto para ile ödüllendirilirler.
🧮 Hash
- 🧮 Tanım: Bir verinin benzersiz bir özetini (parmak izini) çıkaran matematiksel fonksiyon. Blockchain'de, blokların ve işlemlerin bütünlüğünü sağlamak için kullanılır. Herhangi bir veri değişikliği, hash değerini tamamen değiştirir.
🏛️ Merkeziyetsizlik (Decentralization)
- 🏛️ Tanım: Bir sistemin tek bir otorite tarafından kontrol edilmemesi, verilerin ve kontrolün dağıtılması anlamına gelir. Blockchain, merkeziyetsiz bir yapıya sahiptir, yani hiçbir kurum veya kişi ağı kontrol edemez.
🤝 Konsensüs Mekanizması
- 🤝 Tanım: Blockchain ağındaki katılımcıların, yeni blokların doğruluğu ve ağın durumu hakkında fikir birliğine varmasını sağlayan kurallar bütünü. En yaygın konsensüs mekanizmaları Proof-of-Work (PoW) ve Proof-of-Stake (PoS)'dir.
✍️ Akıllı Sözleşme (Smart Contract)
- ✍️ Tanım: Blockchain üzerinde çalışan, otomatik olarak yürütülen sözleşmeler. Belirli koşullar sağlandığında, önceden tanımlanmış eylemleri gerçekleştirirler.
🪙 Kripto Para (Cryptocurrency)
- 🪙 Tanım: Kriptografi kullanılarak güvenliği sağlanan, dijital veya sanal para birimi. Bitcoin, Ethereum ve Litecoin gibi birçok farklı kripto para bulunmaktadır.
👛 Dijital Cüzdan (Digital Wallet)
- 👛 Tanım: Kripto paraları saklamak, göndermek ve almak için kullanılan yazılım veya donanım tabanlı araç. Dijital cüzdanlar, kullanıcının özel anahtarlarını (private keys) güvenli bir şekilde saklar.
🔑 Özel Anahtar (Private Key)
- 🔑 Tanım: Bir dijital cüzdanın ve içindeki kripto paraların kontrolünü sağlayan gizli anahtar. Özel anahtarın güvenliği son derece önemlidir, çünkü başkasının eline geçmesi durumunda kripto paralar çalınabilir.
🔓 Açık Anahtar (Public Key)
- 🔓 Tanım: Bir dijital cüzdanın adresini temsil eden, başkalarıyla paylaşılabilen anahtar. Açık anahtar, kripto para göndermek ve almak için kullanılır.
💸 İşlem (Transaction)
- 💸 Tanım: Blockchain ağında gerçekleşen bir değer transferi. Her işlem, gönderen, alıcı ve transfer edilen miktar gibi bilgileri içerir.
⛓️ Çatal (Fork)
- ⛓️ Tanım: Bir blockchain'in farklı versiyonlara ayrılması. Çatallar, yazılım güncellemeleri veya anlaşmazlıklar sonucu ortaya çıkabilir. İki tür çatal vardır: sert çatal (hard fork) ve yumuşak çatal (soft fork).
🧱 Dağıtık Defter Teknolojisi (DLT)
- 🧱 Tanım: Verilerin birden fazla bilgisayarda veya düğümde paylaşıldığı ve senkronize edildiği bir veritabanı türü. Blockchain, bir DLT örneğidir.
🛡️ 51% Saldırısı
- 🛡️ Tanım: Bir kişi veya grubun, bir blockchain ağının işlem gücünün %51'inden fazlasını kontrol etmesi durumunda gerçekleşen potansiyel bir saldırı. Bu durumda, saldırganlar işlemleri manipüle edebilir veya çift harcama yapabilir.
⛽ Gas
- ⛽ Tanım: Ethereum gibi bazı blockchain ağlarında, akıllı sözleşmeleri çalıştırmak ve işlemleri gerçekleştirmek için ödenen ücret. Gas ücretleri, ağın yoğunluğuna ve işlemin karmaşıklığına bağlı olarak değişir.
