🎨 Doğru Orantı Nedir?
Doğru orantı, iki değişken arasındaki ilişkidir. Bir değişken artarken diğeri de aynı oranda artar veya bir değişken azalırken diğeri de aynı oranda azalır. Bu ilişkiyi grafik üzerinde göstermek, konuyu anlamayı kolaylaştırır.
📊 Doğru Orantı Grafiği Çizimi: Adım Adım
Doğru orantı grafiği çizmek için aşağıdaki adımları takip edebiliriz:
- 🍎 Adım 1: Veri Tablosunu Oluşturma: Öncelikle, doğru orantılı ilişkiyi gösteren bir veri tablosu oluşturmalıyız. Bu tablo, x ve y değerlerini içermelidir.
- 🍎 Adım 2: Eksenleri Çizme: Grafiği çizeceğimiz koordinat sistemini oluşturmalıyız. Yatay eksen (x ekseni) ve dikey eksen (y ekseni) çizilir.
- 🍎 Adım 3: Ölçeklendirme: Eksenleri uygun şekilde ölçeklendirmeliyiz. Veri tablosundaki en büyük ve en küçük değerlere göre eksenleri numaralandırmalıyız.
- 🍎 Adım 4: Noktaları İşaretleme: Veri tablosundaki her (x, y) çiftini koordinat sisteminde bir nokta olarak işaretlemeliyiz.
- 🍎 Adım 5: Doğruyu Çizme: İşaretlediğimiz noktaların üzerinden geçen bir doğru çizmeliyiz. Eğer noktalar tam olarak bir doğru üzerinde değilse, noktalara en yakın geçen bir doğru çizmeye çalışırız.
📐 Örnek Bir Doğru Orantı Grafiği Çizimi
Diyelim ki bir musluktan akan su miktarı ile geçen süre arasında doğru orantı var. Her 1 dakikada 5 litre su akıyor. Bu durumu bir grafik üzerinde gösterelim.
- 💧 Veri Tablosu:
- Süre (dakika): 1, 2, 3, 4
- Su Miktarı (litre): 5, 10, 15, 20
- 📈 Grafik Çizimi:
- X eksenine "Süre (dakika)" ve y eksenine "Su Miktarı (litre)" yazılır.
- Eksenler, süre için 1'den 4'e kadar ve su miktarı için 5'ten 20'ye kadar ölçeklendirilir.
- (1, 5), (2, 10), (3, 15) ve (4, 20) noktaları işaretlenir.
- Bu noktalardan geçen bir doğru çizilir.
📝 Doğru Orantı Denklemi
Doğru orantı denklemi genellikle $y = kx$ şeklinde ifade edilir. Burada:
- ✨ y: Bağımlı değişken
- ✨ x: Bağımsız değişken
- ✨ k: Orantı sabiti
Orantı sabiti (k), doğrunun eğimini temsil eder. Grafikte, doğrunun ne kadar dik olduğunu gösterir.
💡 Önemli İpuçları
- 📌 Ölçek Seçimi: Eksenleri ölçeklendirirken, verilerinizi en iyi şekilde gösterecek uygun bir ölçek seçin.
- 📌 Doğrusallık: Eğer noktalar tam olarak bir doğru üzerinde değilse, en uygun doğruyu çizmeye çalışın. Bu, veri setindeki genel eğilimi gösterir.
- 📌 Orantı Sabiti: Orantı sabitini (k) bulmak için, herhangi bir (x, y) noktasını kullanarak $k = \frac{y}{x}$ formülünü kullanabilirsiniz.
📚 Alıştırmalar
Aşağıdaki problemleri çözerek doğru orantı grafik çizme becerilerinizi geliştirebilirsiniz:
- ❓ Bir araç sabit hızla yol alıyor. Her 2 saatte 160 km yol gidiyor. Bu durumu gösteren bir grafik çizin.
- ❓ Bir çiftçi, tarlasına ektiği tohum miktarı ile elde ettiği ürün miktarı arasında doğru orantı olduğunu gözlemliyor. Her 1 kg tohumdan 5 kg ürün alıyor. Bu ilişkiyi grafik üzerinde gösterin.