💰 Endeks Vadeli İşlem Sözleşmeleri (EVİS) Nedir?
Endeks Vadeli İşlem Sözleşmeleri (EVİS), belirli bir endeksin (örneğin, S&P 500, BIST 30) gelecekteki değeri üzerine yapılan sözleşmelerdir. Bu sözleşmeler, yatırımcılara endeksin gelecekteki performansı hakkında spekülasyon yapma veya mevcut portföylerini riskten koruma imkanı sunar. EVİS'ler, borsalarda işlem görür ve belirli bir vade tarihine sahiptir. Vade tarihinde, sözleşme nakdi olarak veya endekse dayalı varlıkların teslimiyle sonuçlanabilir.
🛡️ Riskten Korunma Stratejileri
EVİS'ler, özellikle büyük portföyleri olan yatırımcılar için önemli bir riskten korunma aracıdır. İşte bazı temel stratejiler:
- 📉 Kısa Pozisyon Almak: Eğer bir yatırımcı, portföyünün değerinin düşeceğinden endişeleniyorsa, EVİS'lerde kısa pozisyon (satış) alabilir. Endeks düşerse, EVİS'lerden elde edilen kar, portföydeki kaybı telafi edebilir.
- 📈 Uzun Pozisyon Almak: Bir yatırımcı, piyasanın yükseleceğine inanıyorsa, EVİS'lerde uzun pozisyon (alış) alabilir. Endeks yükselirse, EVİS'lerden elde edilen kar, portföyün genel getirisini artırabilir.
- ⚖️ Hedge Oranı Belirlemek: Riskten korunma stratejilerinde, portföy büyüklüğü ve risk toleransı dikkate alınarak uygun hedge oranının belirlenmesi önemlidir. Örneğin, portföyün %50'sini EVİS'lerle hedge etmek, riski azaltabilir ancak potansiyel getiriyi de sınırlayabilir.
🚀 Getiri Artırma Stratejileri
EVİS'ler, riskten korunmanın yanı sıra getiri artırma amacıyla da kullanılabilir. İşte bazı yaygın stratejiler:
- 🎯 Yönlü Pozisyon Almak: Piyasaların yönü hakkında güçlü bir görüşü olan yatırımcılar, EVİS'lerde uzun veya kısa pozisyon alarak getiri elde etmeyi hedefleyebilirler. Örneğin, bir analist belirli bir sektörün büyüyeceğine inanıyorsa, o sektörle ilişkili bir endeks üzerine EVİS alabilir.
- 🔄 Arbitraj Stratejileri: Farklı borsalarda veya farklı vade tarihlerinde işlem gören EVİS'ler arasındaki fiyat farklılıklarından yararlanarak risksiz kar elde etmeyi amaçlayan stratejilerdir. Bu stratejiler, genellikle yüksek frekanslı ticaret algoritmaları kullanılarak uygulanır.
- 🗓️ Vade Sonu Yakınsama: EVİS fiyatları, vade sonuna yaklaştıkça dayanak endeksin spot fiyatına yakınsar. Bu durumdan yararlanmak için, vade sonuna yakın EVİS'lerde pozisyon alarak getiri elde etme stratejisi uygulanabilir.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gerekenler
EVİS'lerle işlem yaparken dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar şunlardır:
- 🔍 Piyasa Analizi: EVİS'lerde işlem yapmadan önce, piyasa koşullarını, ekonomik göstergeleri ve ilgili endekslerin performansını dikkatlice analiz etmek önemlidir.
- 💰 Kaldıraç Etkisi: EVİS'ler, kaldıraçlı ürünlerdir. Bu, küçük bir teminatla büyük bir pozisyon alınabileceği anlamına gelir. Ancak, kaldıraç aynı zamanda kayıpları da artırabilir. Bu nedenle, kaldıraçlı işlemlerde dikkatli olmak ve risk yönetimi stratejileri uygulamak önemlidir.
- 🗓️ Vade Tarihi: EVİS'lerin belirli bir vade tarihi vardır. Vade tarihinde, sözleşme nakdi olarak veya endekse dayalı varlıkların teslimiyle sonuçlanabilir. Vade tarihini ve sözleşme koşullarını dikkatlice incelemek önemlidir.
- 🏛️ Aracı Kurum Seçimi: EVİS işlemleri için güvenilir ve lisanslı bir aracı kurum seçmek önemlidir. Aracı kurumun komisyon oranları, işlem platformu ve müşteri hizmetleri gibi faktörler dikkate alınmalıdır.
📚 Ek Bilgi: Delta, Gama, Teta ve Vega
Opsiyonlar ve vadeli işlemler gibi türev ürünlerin risklerini anlamak için "Greeks" olarak adlandırılan bazı önemli ölçütler vardır. Bunlar:
- Delta: Opsiyon fiyatının, dayanak varlığın fiyatındaki değişime duyarlılığını ölçer. Örneğin, bir opsiyonun deltası 0.6 ise, dayanak varlığın fiyatı 1 birim arttığında, opsiyonun fiyatı yaklaşık olarak 0.6 birim artar.
- Gama: Deltanın, dayanak varlığın fiyatındaki değişime duyarlılığını ölçer. Başka bir deyişle, Gama, Deltanın ne kadar hızlı değiştiğini gösterir.
- Teta: Opsiyon fiyatının, zamanın geçmesiyle nasıl değiştiğini ölçer. Genellikle, vadeye yaklaştıkça opsiyonların değeri azalır.
- Vega: Opsiyon fiyatının, dayanak varlığın volatiliteye (oynaklık) duyarlılığını ölçer. Volatilite arttıkça, opsiyonların değeri genellikle artar.
Bu "Greeks" değerleri, yatırımcılara risklerini daha iyi anlamalarına ve yönetmelerine yardımcı olur. Örneğin, yüksek bir Delta'ya sahip bir opsiyon, dayanak varlığın fiyatındaki değişikliklere daha duyarlıdır ve bu nedenle daha riskli olabilir.
📊 Örnek Senaryo: Riskten Korunma
Bir yatırımcının 1 milyon TL değerinde BIST 30 hisse senedi portföyü olduğunu varsayalım. Yatırımcı, piyasanın düşeceğine inanıyor ve portföyünü riskten korumak istiyor. BIST 30 endeksine dayalı EVİS'lerde kısa pozisyon alarak portföyünü hedge edebilir.
*
Adım 1: BIST 30 endeksi şu anda 5.000 seviyesinde olsun.
*
Adım 2: Bir EVİS'in değeri, endeks seviyesinin 10 katı olsun (örneğin, 1 EVİS = 50.000 TL).
*
Adım 3: Yatırımcı, portföyünün tamamını hedge etmek için 20 adet EVİS'te kısa pozisyon alır (1.000.000 TL / 50.000 TL = 20).
Eğer BIST 30 endeksi düşerse, yatırımcının hisse senedi portföyü değer kaybeder. Ancak, EVİS'lerdeki kısa pozisyonundan elde ettiği kar, portföydeki kaybı telafi edecektir. Bu strateji, yatırımcının portföyünü piyasa düşüşlerinden korumasını sağlar.
