Genel af, devletin bir kanunla belirli suçları işleyenlerin tüm hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmasıdır. Bu, suçun işlenmemiş sayılması anlamına gelir. Genel af ilan edildiğinde, hükümlülerin cezaları infaz edilmez, haklarındaki mahkumiyet kararları kalkar ve sabıka kayıtları silinir. Ancak, genel af sadece cezai sorumluluğu ortadan kaldırır; suçtan zarar görenlerin tazminat hakları devam eder.
Özel af ise, belirli bir kişiye yönelik olarak verilen bir af türüdür. Bu af, genellikle cumhurbaşkanının yetkisindedir ve Anayasa'nın 104. maddesinde düzenlenmiştir. Özel af, hükümlünün cezasının tamamen veya kısmen affedilmesi, cezasının türünün değiştirilmesi veya infaz koşullarının hafifletilmesi şeklinde olabilir. Özel af, sadece hükümlünün cezasını etkiler, suçun niteliğini veya hukuki sonuçlarını değiştirmez.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 104. maddesi, cumhurbaşkanına af yetkisi vermektedir. Ancak bu yetki sınırsız değildir. Anayasa'ya göre, cumhurbaşkanı; sürekli hastalık, sakatlık veya yaşlılık gibi nedenlerle belirli koşulları taşıyan hükümlülerin cezalarını hafifletebilir veya kaldırabilir.
Cumhurbaşkanının af yetkisi, genellikle insani nedenlerle kullanılır. Örneğin, ağır hasta olan veya yaşlılık nedeniyle hayatını idame ettirmekte zorlanan hükümlülerin cezaları affedilebilir veya hafifletilebilir. Bu yetki, aynı zamanda hükümlünün topluma yeniden kazandırılması amacıyla da kullanılabilir.
Cumhurbaşkanının af yetkisi bazı suçlar için kullanılamaz. Anayasa'nın 169. maddesine göre, orman suçları affedilemez. Ayrıca, terör suçları, devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar ve insanlığa karşı suçlar gibi ağır suçlarda da af yetkisinin kullanımı tartışmalıdır.
Genel af ve özel af arasındaki en temel fark, kapsamları ve sonuçlarıdır. Genel af, belirli bir suç türünü işleyen herkesi kapsarken, özel af sadece belirli bir hükümlüye yöneliktir. Genel af suçun tüm hukuki sonuçlarını ortadan kaldırırken, özel af sadece cezayı hafifletir veya kaldırır.
